Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik

Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik, 9 Ekim 2021 tarihli ve 31623 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (Madde 15). Düzenleme sonradan üç kez değiştirilmiştir: 27 Ocak 2022 (31732), 1 Eylül 2022 (31940) ve 24 Kasım 2022 (32023) tarihli Resmî Gazete'lerde. Güncel metin bu değişiklikleri içerir.

Bu yönetmelik hangi tesisleri kapsar?

Yönetmelik; faaliyet konusu ile idari ve teknik kriterleri başka bir mevzuatta düzenlenmeyen toplama ayırma tesislerini, diğer ön işlem tesislerini, hurda metal işleme tesislerini, yeniden kullanıma hazırlama tesislerini ve tehlikesiz ve tehlikeli atık geri kazanım tesislerini kapsar (Madde 2). Başka bir mevzuatla düzenlenen atık işleme tesisleri kapsam dışıdır; ancak onların kapatma işlemlerinde Madde 12 uygulanır.

Tesislerin temel yükümlülükleri nelerdir?

Tesisler Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğine göre çevre lisansı almak ve lisans kapsamı dışındaki ya da işlenmeye uygun olmayan atıkları kabul etmemek zorundadır. Kabul edilecek atıklarda tutarlılık kontrolü yapılır; tutarsızlık veya uyuşmazlık halinde kabul edilmeyen atık 24 saat içinde il müdürlüğüne bildirilir (Madde 8).

• Bakanlığın çevrimiçi programlarına kayıt ve kütle-denge bildirimlerinin fiziksel işlemlerle eş zamanlı yapılması (Madde 8).
• Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılması (Madde 8).
• Personelin eğitimi veya Mesleki Yeterlilik Belgesi olan personel çalıştırılması (Madde 8).
• İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunması; geçici faaliyet belgesi aşamasından sonra bu ruhsatın sunulması (Madde 5, 8).
• Kapasite raporunda yer alan yıllık atık tüketim miktarının, atık kabul birimindeki anlık atık miktarıyla aşılmaması (Madde 8).

Kabul edilen atık, kabul tarihinden itibaren bir yıl içinde işlenmelidir; zorunlu hallerde Bakanlığın uygun görüşüyle bu süre uzatılabilir (Madde 8).

Fiziksel ve teknik şartlar nelerdir?

Tesislerde sızdırmaz taban, sızıntı sularının ayrı toplanması, yağmur sularının ayrı toplanması, atık kabul birimi, geçici depolama alanı, kantar ve giriş-çıkış noktalarında kamera sistemi bulunur; kamera kayıtları en az otuz gün, veri kayıt sistemindeki belgeler en az beş yıl saklanır (Madde 9). Metal atık kabul edilen tesislerde TENMAK onaylı radyasyon ölçüm cihazı kullanılır. Toplama ayırma tesisinin toplam alanı en az 1000 m² olmalıdır; tek kategoride atık kabul eden tesisler ile kontrollü giriş-çıkışlı bölgelerdeki tesisler için bu şart aranmaz (Madde 13). Tehlikeli ve tehlikesiz atıkların aynı proseste birlikte işlenmesi halinde elde edilen atıklar tehlikeli atık olarak yönetilir (Madde 9).

Tesis kapatma nasıl yapılır?

Tesis, il müdürlüğünden kapatma planı onayı alınmadan kapatılamaz. Plan EK-3'teki formata uygun hazırlanır, il müdürlüğü yerinde inceleme yapar, tesisteki atıklar onaylı plana göre başka tesislere gönderilir ve çevrimiçi kütle-denge bildirimleri tamamlanır. Atıkların çıkışı tespit edildikten sonra çevre lisansı iptal edilir (Madde 12).

İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?

Geri kazanılamayan atıklar bu yönetmelik kapsamındaki geri kazanım tesislerine kabul edilemez; Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-2/A'sındaki yöntemlerden biriyle bertaraf edilir (Madde 5). Ön işlem yapan tesislerde işlenen atıkların geri kazanımı veya bertarafı çevre lisanslı tesislerde sağlanır (Madde 9). Geri kazanım sonucu elde edilen ürün satılamıyorsa veya ürün vasfını kaybederse atık olarak yönetilir (Madde 13). Atığını bu tesislere gönderen işletmeler, gönderdikleri tesisin lisansının ilgili atık kodunu kapsadığını doğrulamalıdır.

Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?

Aykırı hareket edenlere Çevre Kanununda öngörülen yaptırımlar uygulanır (Madde 14). Teminat konusunda Geçici Madde 4 uyarınca, usul ve miktar Bakanlıkça belirlenene kadar teminat hükmü uygulanmaz. Atık gönderen işletmeler, tesis lisansını, atık kodlarını ve kabul edilmeyen atığın nasıl yönetildiğini kayıt altında tutmalıdır.