Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik

Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik, Adalet ve İçişleri Bakanlıklarınca birlikte hazırlanmış ve 31 Ocak 2018 tarihli, 30318 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmelik, araçların satış, devir ve tescil hizmetlerine ilişkin usul ve esasları ve bu işlemler dolayısıyla alınacak ücretleri belirler (Madde 1). Dayanağı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 20, 22 ve Ek 18. maddeleridir (Madde 2). Yönetmelik sonradan değiştirilmiştir; en son değişiklik 9/4/2026 tarihli ve 33219 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Yönetmelik araç sahibinden neyi ister?

Yönetmelik, noter ve trafik tescil kuruluşları eliyle yürütülen tescil, satış ve devir işlemlerinin kurallarını koyar. Araç tescil belgesi; aracın satışı veya devri, hurdaya çıkarılması, teknik değişiklik yapılması ve kullanım amacının değişmesi hallerinde geçersiz sayılır (Madde 12). Bu işlemlerin her biri araç sahibinin başvurusuna ve çoğu zaman vergi ve ceza borcu bulunmaması koşuluna bağlıdır.

Trafikten çekme ile hurdaya çıkarma arasındaki fark nedir?

Trafikten çekme geçici bir durumdur. Başvuru üzerine muayeneye tabi tutulmadan yapılır; araca ilişkin motorlu taşıtlar vergisi, trafik idari para cezası ve geçiş ücreti gibi borçların bulunmaması gerekir. Araç sahibinden, aracı trafiğe çıkarmayacağına ve yalnızca bildirdiği adreste bulunduracağına dair taahhütname alınır; tescil kaydı kapatılır, plaka iptal edilir ve araç, şartlar sağlanırsa yeniden trafiğe çıkarılabilir (Madde 43).

Hurdaya çıkarma ise kalıcıdır. Ekonomik ömrünü doldurma, eskime, kaza, yanma, tahrip edilme gibi nedenlerle kullanılamaz duruma gelen araçlar, sahibinin başvurusu üzerine noterler veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşlarınca, başvuru tarihi itibarıyla hurdaya çıkarılır (Madde 44). Hurdaya çıkarılmış araç yeniden tescil edilemez; yalnızca kullanılabilir durumdaki motoru ve parçaları başka araçlarda kullanılabilir.

Hurdaya çıkarma hangi şartlara bağlıdır?

Hurdaya çıkarma için vergi dairesinden alınan sorguya göre motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi ve zammı, vergi cezası, trafik idari para cezası, Karayolları Genel Müdürlüğü idari para cezaları ve geçiş ücreti borcunun bulunmaması ya da hurdaya çıkarmada sakınca bulunmadığına dair belgenin ibrazı gerekir. Araç kayıtlarında haciz, rehin veya tedbir gibi kısıtlayıcı şerhlerin bulunmaması da şarttır (Madde 44).

M1 ve N1 kategorisindeki araçlar ile motosiklet ve motorlu bisiklet dışındaki üç tekerlekli araçlarda, işlem sırasında Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelikte örneği bulunan araç kayıttan düşme ve bertaraf formunun ibrazı zorunludur (Madde 44). Askeri ve kolluk araçlarının hurdaya ayrılmasında bu zorunluluk uygulanmaz (Madde 45).

İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?

Yönetmelik atık veya geri dönüşüm kuralı koymaz; aracın hukuki kaydını kapatan işlemi düzenler. Hurdaya çıkarmayla birlikte plaka geri alınıp iptal edilir, tescil belgesine “Hurdaya Çıkarılmıştır” şerhi işlenerek araç sahibine verilir ve bilgi elektronik ortamda kaydedilir. Bu belge, araçların hurda olarak satışında sahiplik belgesi olarak kullanılır (Madde 12 ve 44). Hurdaya çıkarılan araç bilgileri elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilir.

Aracın fiilen sökülmesi, tehlikeli maddelerden arındırılması ve geri kazanımı ise ayrı bir düzenlemeye, ömrünü tamamlamış araç yönetmeliğine bağlıdır. İki düzenleme birbirini tamamlar: Bu araç grubunda çevresel bertaraf formu olmadan hurdaya çıkarma yapılamaz; hurdaya çıkarılmış araç da yeniden tescil edilip trafiğe çıkarılamaz.

Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?

Hurda belgeli aracın yeniden tescil edilemeyeceğini bilmek önemlidir; tescil kaydı yalnızca hatalı hurdaya ayırma durumunda açılabilir. Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik kapsamında araç kayıttan düşme ve bertaraf formu düzenlenerek ilgili birimlere teslim edilmiş araçlarda bu imkân yoktur (Madde 44).

Resmî araçlar için ayrı kural vardır: Ekonomik ömrünü doldurma veya hizmet konusunun kalmaması nedeniyle satışı ya da devri yapılacak resmî taşıtlar için, satıştan önce maliki kurum tarafından trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi yaptırılır; trafikten çekilmiş taşıtı satın alan, bir ay içinde adına tescil ettirmek zorundadır (Madde 45).