2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 13 Ekim 1983’te kabul edilmiş ve 18 Ekim 1983 tarihli, 18195 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kanunun amacı, karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren konularda alınacak önlemleri belirlemektir (Madde 1). Kanun yıllar içinde çok sayıda değiştirilmiştir; güncel metinde 12/2/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler de yer alır.
Kanun araçların tescili ve hurdaya çıkarılması konusunda ne söyler?
Kanun, araç sahiplerinin tescil ve devir işlemlerine ilişkin yükümlülüklerini Madde 20’de düzenler. Tescili zorunlu araçların hurda durumuna gelmesi halinde araç sahibi, bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmak zorundadır. Tescilin silinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler sağlanır.
Aynı madde, tescil belgesinin aracın satışına, devrine veya hurdaya çıkarılmasına kadar geçerli sayılacağını belirtir. Tescil edilmiş araçların satış ve devrinde motorlu taşıtlar vergisi, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmaması ve araç üzerinde kısıtlayıcı bir tedbir veya kayıt olmaması aranır.
Hurdaya çıkarılmış araç karayolunda kullanılabilir mi?
Hayır. Madde 21’e göre hurdaya çıkarılmış araçların karayolunda sürülmesi yasaktır. Bu araçların karayolunda sürüldüğü tespit edilirse sürücüye idari para cezası verilir, araç trafikten menedilir; ayrıca mülki amir tarafından el konulur ve aracın mülkiyeti kamuya geçer.
Madde 21’in başlığı, 7574 sayılı Kanunla “hurdaya ayrılan ve trafikten çekilen araçlar” olarak değiştirilmiştir.
Hurdaya çıkarma usulü nerede düzenlenir?
Kanun usul ayrıntılarına girmez; araçların hurdaya çıkarılmasına dair usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğini söyler (Madde 21). Bu alanda uygulanan düzenleme, Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliktir. Hurdaya çıkarma işlemi noterler veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşlarınca yapılır; plaka iptal edilir ve tescil belgesine “Hurdaya Çıkarılmıştır” şerhi düşülür.
İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?
Kanunun kendisi atık veya imha mevzuatı değildir; bir aracın çevreye uygun biçimde bertarafına ilişkin hüküm içermez. Katkısı, aracın hukuki ömrünü sonlandıran kaydı düzenlemesidir: Tescil silinir, plaka iptal edilir ve hurdaya çıkarılmış araç yeniden trafiğe çıkamaz. Aracın sökülmesi, tehlikeli maddelerden arındırılması ve geri kazanımı ise Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik ve ona bağlı tebliğ ile düzenlenir.
Bu iki alan uygulamada birlikte çalışır. Ömrünü tamamlamış araçlarda araç kayıttan düşme ve bertaraf formu, hurdaya çıkarma sırasında ibraz edilir ve tescil kaydının silindiğini ve aracın çevreyle uyumlu bertaraf edildiğini belgeler.
Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?
Araç sahibi açısından en önemli husus süredir: Hurda durumuna gelen araç için tescilin silinmesi başvurusu bir ay içinde yapılmalıdır (Madde 20). Hurdaya çıkarma işleminden önce araçtan doğan vergi ve trafik cezası borçlarının kapatılması ve araç kayıtlarında haciz, rehin gibi kısıtlayıcı şerhlerin bulunmaması gerekir; ayrıntı yönetmelikte düzenlenmiştir.
Hurdaya ayrılmış bir aracı yeniden kullanmak hem yüksek idari para cezası hem de araca el konulması ve mülkiyetin kamuya geçmesi sonucunu doğurabilir. Bu nedenle plaka iptali ve şerh işlenmeden araç fiilen terk edilmemeli, hurda belgeli araç yola çıkarılmamalıdır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali görüş yerine geçmez. Bağlayıcı metin için mevzuat.gov.tr'yi esas alınız. Kurumunuza özel değerlendirme için Scrap uzmanlarıyla görüşün.