GEKAP nedir ve hukuki dayanağı nedir?
Geri kazanım katılım payı (GEKAP), 9 Ağustos 1983 tarihli 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun (Resmî Gazete 11.08.1983, sayı 18132) Ek Madde 11'ine dayanır. Bu madde, 7153 sayılı Kanunla (Resmî Gazete 10.12.2018, sayı 30621) Çevre Kanunu'na eklenmiştir. Madde uyarınca yurt içinde piyasaya arz edilen ve kanuna ekli (1) sayılı listede yer alan ürünlerden, poşetler için satış noktalarından, diğer ürünler için piyasaya sürenlerden veya ithalatçılardan listedeki tutarda pay tahsil edilir.
Uygulamanın ayrıntıları, 31.12.2019 tarihli ve 30995 (4. mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmelik ile Geri Kazanım Katılım Payı Beyannamesi Genel Tebliği'nde (Sıra No: 1, Resmî Gazete 04.04.2019, sayı 30735) ve bu tebliğin sonraki değişikliklerinde düzenlenmiştir.
Hangi ürünler listede yer alır?
Kanuna ekli (1) sayılı listede plastik poşetler, lastikler, akümülatörler, piller, madeni ve bitkisel yağlar, elektrikli ve elektronik eşyalar, ilaç ile plastik, metal, kompozit, kâğıt-karton, cam ve ahşap ambalajlar bulunur. Listedeki tutarlar ürün cinsine göre adet veya kilogram başına belirlenmiştir.
Ülke genelinde Bakanlıkça belirlenen esaslara uygun depozito sistemi uygulayan piyasaya süren veya ithalatçı, depozitolu olarak piyasaya sürdüğü ürünler için bu payı ödemekten muaf tutulur.
Tutarlar nasıl güncellenir?
Kanuna göre listedeki tutarlar her yıl takvim yılı başından geçerli olmak üzere, bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu mükerrer 298. madde uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır; hesaplanan tutarların %5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz. Cumhurbaşkanı, bu tutarları iki katına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye yetkilidir.
2026 yılı için tutarlar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 30.12.2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tebliği (2026/1) ile ilan edilmiştir. Tebliğ, 2025 yılı yeniden değerleme oranını %25,49 olarak belirtir ve tutarları 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanmak üzere güncellemiştir. Tutarlar her yıl değiştiği için ödeme öncesinde ilgili yılın tebliğine bakılmalıdır.
Beyan ve ödeme nasıl yapılır?
Kanuna göre pay, ürünün piyasaya sürüldüğü veya ithal edildiği tarihi takip eden ayın yirmi dördüncü günü sonuna kadar ilgilinin bağlı olduğu vergi dairesine beyan edilir ve aynı ayın sonuna kadar ödenir. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar, Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenecek vergi dairesine beyanda bulunur.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, beyan ve ödeme sürelerini yeniden belirlemeye; beyanname dönemlerini aylık, üç aylık veya altı aylık olarak tespit etmeye ve elektronik gönderim zorunluluğu getirmeye yetkilidir. Bu nedenle güncel dönem düzeni için Gelir İdaresi Başkanlığının düzenlemelerine bakılmalıdır. Süresinde beyan edilmeyen veya eksik beyan edilen pay, 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesindeki gecikme zammı oranında faizle tahsil edilir; tahsil edilen tutarlar genel bütçeye gelir kaydedilir.
Yükümlülüğe uyulmazsa ne olur?
Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (z) bendine göre, Ek Madde 11'e aykırı olarak geri kazanım katılım payını ödemediği tespit edilenlere, katılım payı tutarının %20'si kadar idari para cezası verilir. Ürün ve ambalaj atığı üreten işletmeler, payın yanında atık mevzuatındaki geri dönüşüm ve bertaraf yükümlülüklerini de ayrıca izlemelidir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali görüş yerine geçmez. Bağlayıcı metin için mevzuat.gov.tr'yi esas alınız. Kurumunuza özel değerlendirme için Scrap uzmanlarıyla görüşün.