Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esaslar

“Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esaslar”, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmış ve 23 Temmuz 2020 tarihli Bakan Olur’uyla yürürlüğe konulmuştur (sayı: 66745475-145.07-155226). Belge Resmî Gazete’de yayımlanmamıştır; Bakanlığın internet sitesinde duyuru ve ek belge olarak yer almaktadır. Bu belge, geri kazanım katılım payının (GEKAP) uygulanmasını açıklayıcı örneklerle netleştirmek için yapılmış ilave düzenlemeleri içerir.

Bu usul ve esaslar hukuken nedir?

Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, Bakanlığı Kanunun ek (1) sayılı listesindeki ürünlere ve Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin tanımlayıcı ve açıklayıcı hususlara yönelik usul ve esasları belirlemekle görevlendirir. Bu yetkiye dayanılarak hazırlanan “Uygulamaya Dair Usul ve Esaslar” önce 7 Şubat 2020 tarihli Bakan Olur’uyla, ardından 29 Haziran 2020 tarihli Olur’la güncellenmiş; bu belge de onları değiştirmiştir.

Dolayısıyla belge, Yönetmelik ve Kanun düzeyinde yeni bir yükümlülük getirmez; mevcut hükümlerin nasıl uygulanacağını örneklerle gösterir.

Hangi konularda değişiklik yapılmıştır?

Belge yedi maddeden oluşur ve şu konuları ele alır:

• Madde 1: çevre görevlisi onayı gerektiren işletmelerin tanımı ve bununla ilgili örnek.
• Madde 2: ambalajlarda, preslenip balyalanan atıkları bağlamakta kullanılan tel ve şeritlerin ambalaj sayılmadığına dair örnek.
• Madde 3: tek kullanımlık bardak, tabak ve benzeri ürünlerin satış noktalarındaki durumuna ilişkin örnekler.
• Madde 4 ve 5: elektrikli ve elektronik eşyaların tanımı ve açıklayıcı örnekler.
• Madde 6: lastiklerle ilgili yeni örnek.
• Madde 7: yeminli mali müşavir ve bağımsız denetim kuruluşu incelemeleri.

Çevre görevlisi onayı nasıl belirlenir?

Sürekli bir çevre görevlisi istihdam eden, çevre danışmanlık firmalarından çevre yönetimi hizmeti alan veya çevre yönetim birimi kurma zorunluluğu bulunan piyasaya süren işletmeler, ödeyecekleri GEKAP tutarı belirli bir eşiği aştığında bildirim ve beyanlarını çevre görevlisine onaylatmak zorundadır. Belge, bu eşiğin hesaplanmasında beyan döneminin uzunluğunun dikkate alınmasını netleştirir: toplam beyan miktarı, beyan döneminin kapsadığı ay sayısına oranlanır. Belgedeki örnek, aynı işletme için altı aylık dönemde 300.000 TL’yi aşan tutarın onay gerektirdiğini, üç aylık dönemde 150.000 TL ve altının gerektirmediğini gösterir. Güncel eşik ise Yönetmeliğin 10. maddesinde yer alır ve yeniden değerleme oranında artırılır.

Ambalaj, elektrikli eşya ve lastik örneklerinden ne anlaşılır?

Kahve satan bir işletme, ürünlerini tek kullanımlık bardaklarda sunuyorsa içecek ambalajı tutarı üzerinden beyan ve ödeme yapar; yiyecek de sunuyorsa kullandığı tabaklar için ambalajın malzemesine göre ilgili tarife uygulanır. Bir giyim mağazası aynı faaliyet alanında yiyecek veya içecek satışı da yapıyorsa bu satışlardaki tek kullanımlık ürünler için yükümlülük doğar.

Elektrikli eşyada, ithal edilen bir makinenin yanında yedek pil veya batarya geliyorsa bu piller için ayrı beyan ve ödeme gerekir; makinenin içindeki pil için gerekmez. Yurt içinde üretilip satılan ürünlerden yurt dışına ihraç edilenler için yükümlülük yoktur. Lastiklerde, el arabası veya bisiklet gibi motorsuz ekipmanların lastikleri için beyan ve ödeme gerekmez.

Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?

Madde 7 uyarınca beyannamelere ilişkin yeminli mali müşavir veya bağımsız denetim kuruluşu incelemeleri, Bakanlıkça gerekli görülmesi hâlinde talep edilir ve Bakanlığa sunulur. İşletmeler, ürünlerinin hangi tarife grubuna girdiğini belirlerken bu örnekleri, Yönetmeliği ve Hazine ve Maliye Bakanlığının beyan esaslarını birlikte değerlendirmelidir.