Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği neyi amaçlar?

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, 26 Haziran 2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır ve 27 Aralık 2017 tarihli, 30283 sayılı yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır (Madde 28). Yönetmelik; çevresel ölçütlere uygun ambalaj üretimini, ambalaj atığı oluşumunun önlenmesini, geri dönüşüm ve geri kazanımı, depozito yönetim sistemini ve Türkiye Çevre Ajansının görevlerini kapsayan strateji ve usulleri belirler (Madde 1). Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülür.

Kapsamı, piyasaya sürülen bütün ambalajlar ve bunların atıklarıdır (Madde 2).

Kimler yükümlüdür?

Yükümlülükler ambalaj üreticilerine (ithalatçılar dahil), tedarikçilere, piyasaya sürenlere ve satış noktalarına dağıtılmıştır; elektronik ortamdaki satışlar da kapsama girer (Madde 4 ve 9-11). Bu taraflar Ambalaj Bilgi Sistemine kayıt olur; bir önceki yıl piyasaya sürülen ambalajların tür, özellik ve miktar bilgileri her yıl Mart ayı sonuna kadar bu sistem üzerinden Bakanlığa bildirilir (Madde 25).

1 Ocak 2020'den sonra piyasaya sürülen ambalajlar için Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmelik kapsamındaki yükümlülükler de yerine getirilir (Madde 10).

Geri dönüşüm hedefleri nelerdir?

Madde 21'e göre 2021-2025 yılları arasında her yıl toplam geri kazanım oranının yüzde 60, toplam geri dönüşüm oranının yüzde 55 olması hedeflenir. Toplam geri dönüşüm hedefi 2026-2030 arasında yüzde 65, 2031 ve sonrasında yüzde 70'tir. Cam, plastik, metal, kâğıt/karton ve ahşap için malzeme bazlı yıllık geri dönüşüm oranları da ayrıca belirlenmiştir.

Ambalaj atıklarının geri kazanımında öncelik maddesel geri dönüşümdür; enerji kaynağı olarak kullanım son tercihtir (Madde 5 ve 20).

Depozito yönetim sistemi nasıl işler?

Depozito yönetim sistemi, belirli bir bedel alınarak piyasaya sürülen ürünlerin kullanım sonrasında iade alınmasına ve bedelin geri ödenmesine dayanır. Sistemin kurulması ve işletilmesinde Türkiye Çevre Ajansı sistem yöneticisidir (Madde 4 ve 8).

İnsani tüketim amaçlı içeceklerde kullanılan cam, PET türü plastik ve alüminyum tek kullanımlık satış ambalajları öncelikli olmak üzere, zorunlu depozito kapsamına alınan ambalajlı ürünler Ajansın onayı olmadan piyasaya sürülemez (Madde 17). Zorunlu depozito uygulanan ürünlerde depozito ücreti ambalaj üzerinde işaretlenir ve satış belgelerinde ayrı bir veri birimi olarak gösterilir; satış noktaları depozitolu boş ambalajları iade almakla yükümlüdür (Madde 11 ve 16). Usul ve esasları Ajans belirler ve internet sitesinde yayımlar.

İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?

Ambalaj atığı üreticileri atıkların biriktirilmesi, geçici depolanması, teslimi ve taşınmasında Atık Yönetimi Yönetmeliği ile Sıfır Atık Yönetmeliği hükümlerine uyar (Madde 19). Ambalaj atıklarının ayrıştırıldığı, geri kazanıldığı veya bertaraf edildiği tesisler de Atık Yönetimi Yönetmeliğindeki yükümlülüklere tabidir (Madde 20).

Yetkili idareler ambalaj atıklarının düzenli depolama tesislerine gönderilmemesi için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Geri kazanımı sağlanamayan atıklar dışındaki ambalaj atıkları bertaraf tesislerine gönderilemez (Madde 19 ve 20). Depozito sistemi kapsamında toplanan boş ambalajların biriktirilmesi ve taşınmasında ise atık yönetimi mevzuatındaki izin ve lisans şartları aranmaz; bu faaliyetler Ajansın düzenlemelerine tabidir (Madde 19).

Yönetmeliğe aykırılıkta hangi yaptırımlar uygulanır?

Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen idari yaptırımlar uygulanır; bu yaptırımları ilgili mevzuatta yetkili kılınan idareler verir (Madde 26). Ambalajlarda ağır metal olarak kurşun, kadmiyum, cıva ve altı değerlikli krom konsantrasyonlarının toplamı 100 ppm'i aşamaz (Madde 13).