Atıktan Türetilmiş Yakıt, Ek Yakıt ve Alternatif Hammadde Tebliği

Atıktan Türetilmiş Yakıt, Ek Yakıt ve Alternatif Hammadde Tebliği, 20 Haziran 2014 tarihli ve 29036 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (Madde 25). Güncel metin, 23 Aralık 2014 (29214) ve 13 Nisan 2017 (30037) tarihli Resmî Gazete'lerde yapılan iki değişikliği içerir. Tebliğ; atıktan türetilmiş yakıt (ATY) hazırlama tesislerinin asgari şartlarını, ATY ve ek yakıt kullanımını ve atıkların alternatif hammadde olarak kullanımını düzenler (Madde 1).

ATY, ek yakıt ve alternatif hammadde ne demektir?

ATY, Ek-3'teki özelliklere uygun olarak, atık listesinin ilgili sütununda işaretli atıklardan üretilen ve yakma veya beraber yakma tesislerinde kullanılabilen yakıttır. Ek yakıt, beraber yakma tesislerine ATY dışında alternatif yakıt olarak ayrıca kabul edilebilecek atıklardır. Alternatif hammadde ise bir tesisin faaliyeti sonucu oluşan, mineral özellikleri nedeniyle hammaddeye katkı olarak kullanılabilen atıklardır (Madde 4). Biyokütlenin ek yakıt olarak kullanımı tebliğ kapsamı dışındadır (Madde 2).

ATY hazırlama tesisleri hangi şartları sağlamalıdır?

ATY hazırlama tesisleri ve ATY ile ek yakıt kullanıcıları çevre lisansı almak zorundadır (Madde 5, 21). Bu tesislerin atık işlemede kullanacağı toplam kapalı alan 1000 m²'den az olamaz; bina tek katlı ve en az 5 m yüksekliğinde olmalı, belirtilen dayanıklılıkta betonla yapılmalıdır (Madde 7). Tesiste yangın söndürme sistemi, kıvılcım tespit cihazı, laboratuvar, kantar, tekerlek yıkama ünitesi ve atıksu arıtma tesisi bulunur; giriş noktasında radyasyon ölçüm paneli gereklidir. Tesisler her yıl mali sorumluluk sigortası yaptırır ve tesiste sürekli istihdam edilen bir mesul mühendis bulunur (Madde 5, 7). ATY hazırlayan ve kullanan tesisler, hazırladıkları ve kullandıkları ATY bilgilerini Bakanlığın çevrimiçi kütle-denge sistemine girer (Madde 6).

ATY ve atıkların kabulü nasıl yapılır?

ATY hazırlama tesisleri yalnızca lisansında belirtilen atıkları kabul eder; doğrulama testleri tesis laboratuvarında yapılır (Madde 9). Hazırlanan yakıtın özelliklerini gösteren ATY bilgi formu (ATYBF) düzenlenir ve her menü değişikliğinde yenilenir (Madde 8). Yalnızca belediye atıklarından üretilen ATY "19 12 10" koduyla, diğer durumlarda "19 12 11*" koduyla sınıflandırılır (Madde 6). Patlayıcı ve radyoaktif atıklar ATY tesislerine kabul edilemez. Madde 5'e göre beraber yakma tesislerinde, belirtilen istisnalar dışında, atık besleme miktarı yılda 5000 ton ve üzerinde olduğunda ATY kullanılması zorunludur; yılda 1500 ton ve üzerinde atık besleyen tesislerde otomatik besleme sistemi gerekir.

Ek yakıt ve alternatif hammadde için hangi usuller geçerlidir?

Ek yakıt kullanacak tesisler yalnızca atık listesinin "Ek Yakıt" sütununa karşılık gelen atıkları kabul edebilir; arıtma çamuru en fazla %50 nemli olmalıdır (Madde 12). Alternatif hammadde kullanacak tesisler çevre lisansından muaf olup Bakanlıkça kayıt altına alınır; ancak başvurarak onay almak zorundadır. Çimento, beton, kireç, tuğla, kiremit, seramik ve demir-çelik üretimi yapan tesisler Bakanlıkça uygun görülen atıkları kullanabilir. Atığını bu tesislere verecek işletmeler, atık beyan formunu her yıl Mart ayı sonuna kadar çevrimiçi doldurur ve beş yıl saklar (Madde 13). Başvuruda analiz raporu ve kurumsal akademik rapor gibi belgeler sunulur (Madde 14).

İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?

Geri dönüştürülemeyen ancak enerji içeriği olan atıkların bir bölümü ATY olarak çimento fabrikaları, termik santraller veya demir-çelik tesislerinde kullanılabilir; böylece atık düzenli depolamaya gitmek yerine yakıta dönüşür. Bu yöntem yalnızca lisanslı tesislerle yapılabilir; ATY hazırlama tesisi, kullandığı tesisle yaptığı protokol ve sözleşmeleri Bakanlığa sunar (Madde 6). Başka bir mevzuatla yönetimi düzenlenmiş ve geri kazanımına izin verilmeyen atıklar ATY tesislerine kabul edilemez (Madde 6).

Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?

Aykırılıkta Çevre Kanununun 15. ve 20. maddelerindeki yaptırımlar uygulanır (Madde 24). Sürekli ölçüm muafiyeti ve emisyon uygunluğu için Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmeliğin ölçüm esasları geçerlidir (Madde 16-17). Atık veren işletmeler, tesisin lisans kapsamını, atık kodunu, analiz sonuçlarını ve taşımanın lisanslı araçla yapıldığını kontrol etmelidir.