Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği

Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, 6 Haziran 2015 tarihli ve 29378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş (16. maddenin dördüncü fıkrası bir yıl sonra), 19 Nisan 2005 tarihli önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır (Madde 22-23). Resmî mevzuat metninde sonradan yapılmış bir değişiklik görünmemektedir.

Yönetmelik hangi yağları kapsar?

Yönetmelik, atık listesinde "20 01 25 – Yenilebilir sıvı ve katı yağlar" koduyla değerlendirilen bitkisel atık yağları ve "20 01 26*" kodu kapsamında değerlendirilen kullanılmış kızartmalık yağlarını kapsar (Madde 2). Bitkisel atık yağ üreticisi, faaliyetleri sonucu bu yağ oluşumuna neden olan konut, işletme, resmî veya özel kurum ya da yemek hizmeti veren işletmedir; başka bir kurumun bünyesinde yemek hizmeti veren işletme üretici sayılır (Madde 4-5).

Temel yasaklar nelerdir?

Bitkisel atık yağların ithalatı yasaktır. Bu yağların çevreye zarar verecek şekilde depolanması ve taşınması, yüzey sularına, yeraltı suyuna, denize, kanalizasyona veya toprağa verilmesi yasaktır. Bitkisel atık yağların yemeklik yağlara veya ham yağlara karıştırılması da yasaktır. Atık yağlar yalnızca çevre lisanslı geri kazanım tesisleri ve bitkisel atık yağ ara depolama tesisleri tarafından toplanır; başka kişiler toplayamaz. Geri kazanılan bitkisel atık yağ, ilgili teknik düzenlemelere uygun olarak yalnızca biyodizel ve biyogaz üretiminde kullanılabilir (Madde 5).

Atık yağ üreticileri ne yapmak zorundadır?

Bitkisel atık yağ üreten kurum, kuruluş ve işletmeler, atık yağları çevre lisanslı geri kazanım tesisleri veya ara depolama tesisleriyle yıllık sözleşme yapmak zorundadır (Madde 5). Konutlar hariç, üreticiler yağı sızdırmaz ve korozyona dayanıklı kaplarda biriktirir, lisanslı taşıyıcılarla işleme tesislerine gönderir ve sevkiyatta ulusal atık taşıma formu kullanır. Sözleşme yapma yükümlülüğü kapsamındaki üreticiler atık beyan formunu bir önceki yıla ait bilgilerle her yıl Mart ayı sonuna kadar çevrimiçi doldurur, onaylar ve beş yıl saklar (Madde 10). Geçici depolama alanlarında kaplar "bitkisel atık yağ" ibaresi taşır, alan yağmura karşı korunaklıdır ve zemin en az 25 cm kalınlıkta sızdırmaz betonarmedir (Madde 14).

Geri kazanım ve ara depolama tesisleri için hangi şartlar aranır?

Geri kazanım tesisleri Bakanlıktan, ara depolama tesisleri il müdürlüğünden çevre lisansı alır (Madde 17). Geri kazanım tesisleri kabul ettikleri yağı üç ay içinde geri kazanır; kazanamadıkları yağı bertaraf ettirir ve yıllık raporlarını Şubat ayı sonuna kadar il müdürlüğüne gönderir (Madde 11). Ara depolama tesisleri bitkisel atık yağları üç aydan fazla depolamaz, geri kazanım tesisiyle sözleşme yapar, topladıkları miktarı aylık olarak il müdürlüğüne bildirir ve üreticilere biriktirme bidon ve konteynerlerini temin eder (Madde 12). Tesislerde kantar kayıtları tutulur, zemin geçirimsizliği, yangın söndürme sistemi, paratoner, koku önlemi ve yıkama ünitesi bulunur (Madde 15). Biyodizel üreten tesisler EPDK'nın teknik düzenlemelerine uygun üretim yapar (Madde 19).

İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?

Restoran, otel, yemekhane, sanayi mutfağı gibi işletmelerin kullanılmış kızartma yağları atık olarak lisanslı zincire verilmelidir; lavaboya dökmek veya lisanssız toplayıcıya vermek yasaktır. Yağ geri kazanım ürünlerine dönüştürülemiyorsa, ara depolamada süresi dolmuşsa veya geri kazanımı süresinde yapılmamışsa özelliklerine göre çevre lisanslı tesislerde bertaraf edilir (Madde 18). Yağ, biyodizel veya biyogaz olarak enerji üretiminde değerlendirilir.

Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?

Aykırılıkta Çevre Kanunu, Kabahatler Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu ve ilgili diğer kanunlardaki cezai işlemler uygulanır (Madde 21). Belediyeler, sözleşme yapmayan üreticilere gerekli cezai işlemi uygular ve yağın kanalizasyona dökülmesini denetler (Madde 8). İşletmeler yıllık sözleşmeyi, taşıyıcının taşıma lisansını ve beyan tarihini takip etmelidir.