Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik

Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik, Tarım ve Orman Bakanlığınca hazırlanmış ve 13 Aralık 2025 tarihli, 33106 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmelik, Bakanlıkça onaylı bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende satışı, depolanması ve reçetelendirilmesi ile bu işleri yapacak kişilerin uyacağı esasları belirler (Madde 1). Yayımından otuz gün sonra yürürlüğe girmiş (Madde 53) ve 13/2/2019 tarihli, 30685 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır (Madde 52). Dayanağı 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunudur (Madde 3).

Yönetmelik hangi faaliyetleri ve kimleri kapsar?

Yönetmelik; satış, depolama, dağıtım, reçete düzenlenmesi, kayıt tutulması, satış yerlerinin özellikleri, bu yerlerin açılması, işletilmesi, yer değiştirmesi, devri ve kapanması ile resmî kontrolü kapsar (Madde 2). Muhatapları bayiler, toptancılar, depo işletenler, reçete yazmaya yetkili kişiler ve ruhsat sahibi firmalardır.

Bakanlıkça ruhsatlandırılmamış bitki koruma ürünlerinin piyasaya arzı ve satışı yasaktır; ürünler yalnızca izin verilen yerlerde satılabilir ve depolanabilir (Madde 5). Toptan satış toptancı izin belgesine, perakende satış bayi izin belgesine sahip olanlarca yapılır; ruhsat sahibi firmaların yalnızca kendi ürünlerini toptancı veya bayilere satması bu kuralın dışındadır (Madde 6).

Bayi, toptancı ve ruhsat sahibi firmanın temel yükümlülükleri nelerdir?

Yönetmelik her grup için ayrı görev ve sorumluluk maddeleri koyar (Madde 21, 22 ve 24). Öne çıkan yükümlülükler şunlardır:

• Karekod zorunluluğu bulunan ürünler, Bakanlığın bitki koruma ürünleri takip sistemine bildirilmeden stoğa alınamaz ve stoktan çıkarılamaz.
• Bakanlıkça reçeteli satılması zorunlu hale getirilen ürünler reçetesiz satılamaz; reçetelere ilişkin kayıtlar beş yıl saklanır.
• Sahte ve kaçak ürünler ile Bakanlıkça onayı bulunmayan, yasaklanan veya kullanımı sonlandırılan ürünler işyerinde bulundurulamaz ve satılamaz.
• İşyeri ve depolar kontrol görevlilerinin denetimine açılır; kayıtlar gösterilir ve istenen numuneler verilir.

Son kullanma tarihi geçen veya piyasadan toplatılan ürünlere ne olur?

Bayi ve toptancılar, kullanımın sonlandırılması, yasaklanması veya şarj iptali gibi nedenlerle Bakanlıkça piyasadan toplatılmasına karar verilen ya da son kullanım tarihi geçmiş ürünleri en geç otuz gün içinde firmasına iade eder (Madde 21 ve 22). Firmanın kapanması veya hukuki anlaşmazlık nedeniyle iade mümkün değilse ürünler, il müdürlüğünün bilgisi ve yediemine alınarak tespiti dahilinde en geç bir yıl içinde imha ettirilir.

Ruhsat sahibi firma ise son kullanma tarihi geçmiş ürünleri en geç otuz gün içinde piyasadan toplatır ve il müdürlüğünün bilgisi dahilinde en geç bir yıl içinde imha işlemlerini yaptırır; Bakanlıkça toplatılmasına karar verilen ürünler için de aynı süreler geçerlidir (Madde 24). İadeler ile son kullanım tarihi geçmiş veya bozulmuş ürünlerin imhası takip sistemine bildirilir (Madde 37).

İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?

İmha işlemleri, tüm masrafları ürünün sahibi tarafından karşılanmak üzere Bakanlık gözetiminde yapılır; ürünler sahipsiz yakalanmışsa masraf Bakanlık bütçesinden karşılanır (Madde 49). Toplatılması gereken ürünleri sahibi veya sorumlusu toplatmazsa Bakanlık toplatır ve toplatma masrafının iki katı tutarın ödenmesi için bir aylık süre verir; süresinde ödenmeyen tutarlar 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsil edilir.

Kullanımı sonlandırılan, riskli görülerek satışı durdurulan, onaya esas spesifikasyona uygun olmadığı tespit edilen veya son kullanım tarihi geçen ürünlerin piyasadan toplatılacağı da aynı maddede yazılıdır. Yönetmelik imha yöntemini ayrıntılandırmaz; toplatma ve imhaya ilişkin diğer hususları Bakanlık belirler. Ambalaj atığı veya geri dönüşüm için ayrı bir düzenleme içermez.

Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?

Son kullanım tarihi geçmiş, onaysız, etiketsiz, kaçak ya da sahte olduğundan şüphelenilen ürünler kontrol görevlilerince yediemine alınabilir (Madde 48). Yönetmeliğe aykırılıkta 5996 sayılı Kanunun 39. maddesindeki idari yaptırımlar uygulanır (Madde 45); yasaklanan, kullanımı sonlandırılan, sahte veya kaçak ürünün bulundurulması ya da satılması bayi veya toptancı izin belgesinin iptal sebebidir (Madde 47).

Faaliyetine ara vermek isteyen bayi veya toptancının izin belgesi, stoktaki ürünlerin iadesi ya da yediemine alınması koşuluyla askıya alınır (Madde 29). Geçici 1. maddeye göre mevcut izinli yerler, taban alanı koşulu dışındaki fiziksel koşullara 31/12/2028 tarihine kadar uyum sağlamak zorundadır. Bu nedenle iade, imha ve takip sistemi kayıtlarını düzenli tutmak ve süreleri kaçırmamak önem taşır.