Atık Yönetimi Yönetmeliği

Atık Yönetimi Yönetmeliği neyi düzenler?

Atık Yönetimi Yönetmeliği, 2 Nisan 2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülür. Amacı, atıkların oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetilmesini, atık oluşumunun azaltılmasını ve yeniden kullanım, geri dönüşüm ve geri kazanım yoluyla doğal kaynak kullanımının azalmasını sağlamaktır (Madde 1). Mevzuat Bilgi Sisteminde görünen son değişiklik, 23 Mart 2017 tarihli ve 30016 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Yönetmelik, Ek-4 atık listesindeki atıkları ve genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamındaki elektrikli ve elektronik eşya, ambalaj, araç, pil ve akümülatör ürünlerini kapsar. Radyoaktif atıklar, atıksular ve hayvan kadavraları gibi bazı atıklar kapsam dışındadır (Madde 2).

Atık nasıl sınıflandırılır ve tehlikeli atık nedir?

Atık listesinde yer alan her atık altı haneli bir kodla tanımlanır ve atıklarla ilgili tüm çalışmalarda bu kodun tam olarak kullanılması zorunludur (Madde 11). Kodun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıklar tehlikeli, yıldız bulunmayanlar tehlikesiz atıktır (Madde 4). Atık kodunu atık sahibi belirler; son iki hanesi 99 olan kodlar Bakanlık onayı olmadan kullanılamaz ve bu atıkların tehlikeli olup olmadığı analizle belgelenir (Madde 12).

Tehlikelilik özelliklerini belirlemek için yapılan analiz sonuçları, üretim prosesi veya hammaddede değişiklik olmadığı sürece beş yıl geçerlidir (Madde 11).

Atık üreticisi ve atık sahibi neleri yapmak zorundadır?

Atık üreticisinin başlıca yükümlülükleri Madde 9'da sıralanmıştır:

• Atık üretimini en aza indirecek tedbirleri almak, atıkları ayrı toplamak ve geçici depolamak
• Atık yönetim planını hazırlayıp il müdürlüğüne sunmak ve onay almak
• Kayıt tutmak, uygun ambalajlama ve etiketleme yapmak
• Ulusal atık taşıma formu zorunlu olan atıkları bu formla işleme tesislerine göndermek
• Atık beyan formunu her yıl Mart ayı sonuna kadar çevrimiçi doldurmak ve bir nüshasını beş yıl saklamak
• Kaza veya kasıtlı dökülme halinde 24 saat içinde il müdürlüğünü bilgilendirmek, 30 takvim günü içinde rapor sunmak

Bildirim ve kayıt yükümlülüğü atık üreticilerinin yanı sıra taşıyıcıları ve işleme tesislerini de kapsar; kayıtlar en az beş yıl muhafaza edilir ve denetime sunulur (Madde 15).

Geçici depolamada hangi sınırlar var?

Tıbbi atıklar hariç olmak üzere tehlikeli atıklar geçici depolama alanında en fazla 6 ay, tehlikesiz atıklar en fazla 1 yıl bekletilebilir. Depolanan atığın üzerinde tehlikeli veya tehlikesiz atık ibaresi, atık kodu, miktar ve depolama tarihi bulunur (Madde 13).

Ayda bin kilogramdan az tehlikeli atık üreten üreticilerin geçici depolama alanları izinden muaftır; ayda bin kilogram veya daha fazla üretenler il müdürlüğünden geçici depolama izni alır. Tehlikeli atık geçici depolama alanları için ayrıca zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılır (Madde 13 ve 16).

İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?

Atıkların toplanması, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı yalnızca izin veya çevre lisansı almış tesisler, yetkilendirilmiş kuruluşlar ve lisanslı taşıyıcılar eliyle yapılabilir; üçüncü kişilerce yapılması yasaktır (Madde 5). Atıkların başka bir madde veya atıkla karıştırılması ya da seyreltilmesi de yasaktır, bir ara depolama tesisinden başka bir ara depolama tesisine atık gönderilemez (Madde 5).

Bu zincirde atık üreticisinin sorumluluğu, atığı lisanslı tesise teslim etmekle sınırlı sayılmaz: tehlikeli atığın toplanması, taşınması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafında bulunanlar çevresel zarardan müteselsilen sorumludur (Madde 5). Genişletilmiş üretici sorumluluğunda ise üretici ve piyasaya sürenler, iade edilen veya atık hale gelen ürünlerin yönetimini ve maliyetini üstlenir (Madde 18).

Yönetmeliğe aykırılıkta hangi yaptırımlar uygulanır?

Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu'nda öngörülen müeyyideler uygulanır (Madde 25). Tehlikeli atıkların serbest bölgeler dahil gümrük bölgesine girişi yasaktır (Madde 22).