Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik

Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik, 6 Ekim 2010 tarihli ve 27721 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (Madde 19). Resmî mevzuat metninde işlenmiş değişiklik 7 Nisan 2017 tarihli ve 30031 sayılı Resmî Gazete'dedir. Amaç, atık yakmanın hava, toprak, yüzey suyu ve yeraltı suyu üzerindeki olumsuz etkilerini ve insan sağlığı risklerini önlemek ve sınırlandırmaktır (Madde 1).

Yönetmelik hangi tesisleri kapsar?

Yönetmelik, atık yakma ve beraber yakma tesisleri için asgari şartları kapsar. Beraber yakma tesisi, ana amacı enerji üretimi veya ürün imali olan ve atığı alternatif ya da ek yakıt olarak kullanan tesistir; ana hedefi atığı termal olarak bertaraf etmekse yakma tesisi sayılır (Madde 4). Tarım ve ormancılık kaynaklı bitkisel atıklar, radyoaktif atıklar ve hayvan kadavraları gibi bazı atıklar ile yılda 50 tondan az atık bertaraf eden pilot tesisler kapsam dışındadır (Madde 2).

Lisans ve deneme yakması nasıl işler?

Yakma ve beraber yakma tesisleri Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğine göre Bakanlıktan lisans almak zorundadır (Madde 7). Lisanstan önce geçici faaliyet belgesi süresinde deneme yakması yapılır. Atık yakma tesislerinde bu süre, Bakanlık veya il müdürlüğü gözetiminde üç aydır; beraber yakma tesislerinde yakılması planlanan atık için deneme yakması zorunludur ve deneme planı Bakanlık onayı olmadan başlatılamaz (Madde 8). Lisanslı tesiste kapasite artırılması veya izin alınan atıkların dışında atık yakılmak istenmesi halinde yeni deneme gerekebilir.

İşletme koşulları ve emisyon sınırları nelerdir?

Yakma tesislerinde işlemden kaynaklanan gazın ikinci yanma odasında en az iki saniye boyunca 850 °C'de kalması zorunludur; içeriğinde %1'den fazla halojenli organik madde bulunan tehlikeli atıklar beraber yakılırsa sıcaklık 1100 °C'ye yükseltilir (Madde 10). Sıcaklık sağlanamazsa veya emisyon sınırı aşılırsa atık beslemesini otomatik olarak kesen bir sistem bulunur. Tıbbi atıklar diğer atıklarla karıştırılmadan otomatik besleme ile doğrudan fırına verilir. Dioksin ve furan konsantrasyonu, atığın tür ve miktarından bağımsız olarak 0,1 ng/Nm³ TE sınırını aşamaz (Madde 11). Sınır aşılması halinde tesis aralıksız dört saatten uzun atık yakmaya devam edemez; bu sürelerin toplamı yılda altmış saatten az olmalıdır (Madde 16).

İzleme, atık su ve kalıntılar nasıl yönetilir?

Hava ve suya verilen kirleticiler için sürekli izleme sistemi kurulur; ayrıca periyodik ölçümler yapılır, ağır metal, dioksin ve furan ölçümleri yılda en az iki kez yapılır (Madde 14-15). Lisanslı tesisler kabul ettikleri atığın türü, miktarı ve kimden alındığı gibi bilgileri içeren kütle denge tablosunu aylık olarak Bakanlığa gönderir. Baca gazı temizlemeden gelen atık sular için sınır değerler vardır ve atık suların seyreltilmesi yasaktır (Madde 12). Kalıntıların miktarı ve zararı asgariye indirilir, uygun olanlar geri dönüştürülür; toz halindeki kuru kalıntılar kapalı sistemle taşınır (Madde 13).

İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?

Tehlikeli, tıbbi veya geri dönüştürülemeyen atıklarını yakarak bertaraf ettirecek işletmeler, yalnızca lisanslı yakma tesislerini kullanmalıdır. Kabulden önce atığın tehlikeli olup olmadığı ve radyoaktif madde içerip içermediği belirlenir (Madde 5). Tesis, tehlikeli atık kabulünde atığın niteliğine ilişkin bilgileri ister ve atığı temsil eden örnekleri yakma sonrası en az altı ay saklar (Madde 9). Evsel atık yakma tesislerinde tehlikeli atık kesinlikle yakılmaz (Madde 5). Yakma sırasında oluşan ısının mümkün olduğunca geri kazanılması esastır.

Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?

Aykırılıkta 2872 sayılı Çevre Kanununun 15, 20 ve 23. maddeleri kapsamında idari yaptırım uygulanır (Madde 18). Lisans belgesi ve şartları Bakanlık internet sayfasında kamuya açılır (Madde 17). Atık gönderen işletmeler, tesisin lisansının ilgili atık kodunu kapsadığını, taşımanın lisanslı araçla ve ulusal atık taşıma formuyla yapıldığını doğrulamalıdır (Madde 5).