Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının “2872 Sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2025/1)”, 24 Aralık 2024 tarihli ve 32762 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Tebliğ, Çevre Kanunu’nun 20. maddesindeki idari para cezalarının 1 Ocak 2025 ile 31 Aralık 2025 arasında uygulanacak tutarlarını belirler. Bu kayıt 2025 yılına aittir. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla artırıldığından 2026 için 30 Aralık 2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/1 sayılı Tebliğ yürürlüktedir.
Çevre Kanunu’ndaki ceza tutarları neden her yıl değişir?
Çevre Kanunu’nun 20. maddesindeki tutarlar, yeniden değerleme oranı kadar artırılarak uygulanır. Bu artışın dayanağı 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298. maddesinde ilan edilen orandır. 2025 tutarları için 2024 yılı yeniden değerleme oranı olan yüzde 43,93 esas alınmıştır; oran, 27 Kasım 2024 tarihli ve 32735 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 574) ile ilan edilmiştir.
2026 tutarları ise 2026/1 sayılı Tebliğle, yüzde 25,49 oranıyla ve 1 Ocak 2026’dan geçerli olmak üzere belirlenmiştir. Dolayısıyla bu sayfadaki rakamlar bugün yapılan bir denetimde doğrudan uygulanmaz; yalnızca 2025 yılı içindeki ihlaller için referanstır.
Tebliğ hangi ihlallerde hangi tutarları öngörüyordu?
Bakanlığın yayımladığı 2025 tablosunda her bent için “kanundaki ceza miktarı” ile “2025 yılında uygulanacak ceza” yan yana verilir. Atık, imha ve geri dönüşümle ilgili başlıca bentlerin 2025 tutarları şöyledir:
- Madde 20 (r): usule aykırı atık toplama, taşıma, geçici veya ara depolama, geri kazanma, geri dönüştürme, yeniden kullanma ve bertaraf için 623.242 TL ile 2.492.979 TL arası; atığı ithal edenlere 2.077.481 TL.
- Madde 20 (v): tehlikeli atıklara ilişkin usul ve yasaklara aykırı faaliyetlerde 2.786.491 TL ile 27.865.872 TL arası; tehlikeli kimyasallara ilişkin (y) bendinde de aynı aralık.
- Madde 20 (t) ve (u): tehlikeli atığın ülkeye girişi ile ön bildirimsiz ihracat veya transit geçiş için ayrı ayrı 55.731.888 TL.
- Madde 20 (cc): sıfır atık yönetim sistemini kurmayan veya kurduğunu belgeleyemeyenlere 138.498 TL.
- Madde 20 (bb): plastik poşeti ücretsiz verenlere kapalı satış alanının her metrekaresi için 114,55 TL; elektronik ortamda satış yapanlara 20.771 TL ile 207.747 TL arası.
Geri kazanım katılım payını ödemeyenlere uygulanan (z) bendi sabit tutar içermez; ödenmeyen katılım payının yüzde 20’si kadar ceza verilir.
Cezalar nasıl ağırlaşır, kim verir ve nasıl itiraz edilir?
Kanun; (ı) bendinin 1 ile 4 numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerindeki cezaların kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verileceğini belirtir. Özel Çevre Koruma Bölgelerinde cezalar iki kat uygulanır. Aynı fiilin üç yıl içinde tekrarında ceza bir kat, ikinci ve sonraki tekrarlarda iki kat artırılır (Madde 23).
İdari yaptırım kararlarını Bakanlık merkez teşkilatında genel müdürler, taşra teşkilatında çevre ve şehircilik il müdürleri verir (Madde 24). Denetim elemanları tutanak düzenler, yetkili merci kararı verir ve karar Tebligat Kanunu’na göre tebliğ edilir. Karara karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; dava açılması cezanın tahsilini durdurmaz (Madde 25). Fiilin suç oluşturduğu hâllerde Türk Ceza Kanunu ve diğer kanunların hükümleri saklıdır.
İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?
Atık üreten, taşıtan veya imha ettiren bir işletme için bu tebliğdeki en önemli bentler (r), (v) ve (cc)’dir. Kanun, atık taşıma ve toplama işini yapanların (evsel atıklar hariç) ve geri kazanım, geri dönüşüm ve bertaraf tesislerini kurup işletmek isteyenlerin Bakanlıktan lisans almasını arar (Madde 11). Lisanssız veya usule aykırı çalışan bir firmaya atık vermek, işletmeyi de denetim ve yaptırım riskine yaklaştırır.
Geri kazanım katılım payı yükümlüleri açısından ise ödenmeyen pay (z) bendiyle, plastik poşet ve katılım payı esaslarına uymama ise (bb) bendiyle cezalandırılır.
Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?
Uygulanacak tutarın hangi yıla ait tebliğden geldiği mutlaka kontrol edilmelidir. 2026 yılı için 2026/1 sayılı Tebliğ esas alınır; bu kayıttaki 2025 tutarları o tebliğin yerine geçmez. Ceza kararı tebliğ edildiğinde otuz günlük dava süresi işlemeye başladığından, kararın tebliğ tarihi kayda geçirilmelidir.
Tekrar hâlinde cezanın artacağı ve kurumsal işletmelerde üç kat uygulanabileceği göz önünde tutulduğunda, atık sözleşmelerinin, lisans belgelerinin ve beyan kayıtlarının düzenli kontrolü, yaptırım riskini azaltmanın en pratik yoludur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali görüş yerine geçmez. Bağlayıcı metin için mevzuat.gov.tr'yi esas alınız. Kurumunuza özel değerlendirme için Scrap uzmanlarıyla görüşün.