Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, 15 Ekim 2024 tarihli ve 32693 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş, 9. maddenin ikinci fıkrası ile 10. maddenin dördüncü fıkrası 1 Ocak 2025'te yürürlüğe girmiştir (Madde 25). Yönetmelik, 29 Haziran 2022 tarihli önceki Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır (Madde 24) ve (AB) 517/2014 ile (AB) 2024/573 sayılı AB Tüzükleri dikkate alınarak hazırlanmıştır (Madde 4). Yönetmeliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür (Madde 26); kota, kontrol belgesi ve veri tabanlarını İklim Değişikliği Başkanlığı yönetir.
Yönetmelik hangi gazları ve faaliyetleri kapsar?
Yönetmelik, hidroflorokarbon, perflorokarbon, kükürt hekzaflorür gibi EK-1'deki florlu sera gazlarını ve EK-2'deki diğer florlu maddeleri kapsar. Etiketleme, veri toplama, sızıntı kontrolü, raporlama, piyasaya arz, ithalat, ihracat, kullanım, kota dağıtımı, geri kazanım, geri dönüşüm, ıslah ve imha ile bu ekipmana müdahale eden kişilerin belgelendirilmesini düzenler. Motorlu araç klimalarından gaz geri kazanımı kapsam dışıdır (Madde 2). Askeri unsurlar yönetmeliğin hükümlerinden muaftır (Madde 23).
Ekipman operatörleri ve servis firmaları ne yapmak zorundadır?
5 ton CO₂ eşdeğeri veya daha fazla florlu sera gazı içeren sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanı, sabit yangından korunma ekipmanı, soğutmalı kamyon ve römork soğutma üniteleri ile tek bölmesinde 6 kg veya daha fazla gaz içeren elektrik şalt ekipmanının operatörleri, Ekipman Operatörleri Merkezi Veri Tabanına (EKOMVET) veri girer (Madde 7). Sızıntı kontrolleri ekipmanın gaz miktarına göre yapılır: 5-50 ton CO₂ eşdeğerinde 12 ayda bir, 50-500 tonda 6 ayda bir; 500 ton ve üzerinde sızıntı tespit sistemi kurulması zorunludur (Madde 12). Kurulum, bakım, devreden çıkarma, sızıntı kontrolü ve geri kazanım yapan kişilerin Mesleki Yeterlilik Belgesi, bu işleri üçüncü kişi için yapan tüzel kişilerin ise TS 13905 kapsamında TSE'nin verdiği Hizmet Yeterlilik Belgesi olmalıdır (Madde 16-17). Operatör, bu işlemlerin belgeli kişilerce yapılmasını sağlar; kurulum, bakım gibi faaliyetlerden sonra bilgileri 30 iş günü içinde EKOMVET'e girer (Madde 18).
İthalat, ihracat, kota ve raporlama nasıl işler?
Hidroflorokarbon kotası İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından tahsis edilir; kotasız veya tahsis edilen kotayı aşan miktarlarda ithal edilemez ve kotalar devredilemez (Madde 9). Her ithalat veya ihracat için hidroflorokarbon kontrol belgesi gerekir ve belge alındığı yıl için geçerlidir (Madde 10). Florlu sera gazlarını ithal, ihraç eden, kullanan, dağıtan, geri kazanan, geri dönüştüren, ıslah eden veya imha eden işletmeler, bir önceki yıla ait faaliyetlerini her yıl 30 Nisan'a kadar Faaliyet Raporları Veri Tabanına (FARAVET) raporlar (Madde 13). Gaz satan kişiler alıcı kayıtlarını beş yıl saklar ve gazı yalnızca belgeli kişilere satar (Madde 15).
Hangi ürünlerde yasak ve kısıtlamalar vardır?
Etiketlenmemiş kap, ürün ve ekipman piyasaya arz edilemez; tek kullanımlık florlu sera gazı kapları belirli istisnalar dışında piyasaya arz edilemez ve ithal edilemez (Madde 14). Magnezyum kalıp dökümde kükürt hekzaflorür kullanılamaz ve araç lastikleri bu gazla şişirilemez. Belirli ürünlerde yüksek küresel ısınma potansiyelli gazlara kademeli yasaklar vardır; örneğin 2500 ve üzeri KIP'li hidroflorokarbon içeren sabit soğutma ekipmanı 1 Ocak 2027'den itibaren piyasaya arz edilemez (Madde 14).
İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?
Florlu sera gazlarının atmosfere salımı yasaktır; kap, ürün veya ekipmanın içindeki gaz geri kazanılmadan bertaraf edilemez (Madde 6). Atık hidroflorokarbonlar (14 06 01* kodlu) lisanslı florlu sera gazı ıslah tesislerine gönderilmek zorundadır ve yalnızca EK-6'da listelenen kabul edilmiş teknolojilerle imha edilebilir. Ürün veya ekipman devreden çıkarıldığında atık yönetimi Atık Yönetimi Yönetmeliğine uygun yapılır. Soğutma sistemi veya klima söken işletmeler bu nedenle gazı belgeli personelle geri kazandırmalıdır.
Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?
Aykırılıklarda 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuattaki idari yaptırımlar uygulanır (Madde 21). Kigali Değişikliğine taraf olmayan ülkelerle hidroflorokarbon ticareti 1 Ocak 2033'ten itibaren yapılamaz (Madde 22). İşletmeler ekipman envanterini, sızıntı kontrol takvimini ve servis firmasının belgelerini düzenli kontrol etmelidir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali görüş yerine geçmez. Bağlayıcı metin için mevzuat.gov.tr'yi esas alınız. Kurumunuza özel değerlendirme için Scrap uzmanlarıyla görüşün.