Kısaca: Kozmetik ürün imhası, son kullanma tarihi geçen ya da kalite dışı kalan ürünü kayıtlı ve belgeli biçimde ortadan kaldırmanın yoludur. Kozmetik Ürünler Yönetmeliği, dağıtıcıdan ürünü piyasada bulundurmadan önce minimum dayanma tarihinin geçilmediğini doğrulamasını ister. Bu yüzden tarihi geçen ürünü satıştan ayırır, lisanslı tesise teslim eder ve kozmetik ürün imhasının her adımını belgelersiniz.
Depoda tarihi geçmiş şampuanlar, nemlendiriciler ve parfümler bekliyor. Kampanyadan arta kalan setler ve iade kolileri de aynı rafta duruyor. Bunları sessizce çöpe atmak kolay görünür. Oysa her biri markanızın adını taşır. Üstelik kozmetik ürün imhası, sıradan bir çöp işi değildir. Peki kozmetik ürün imhası nasıl yapılır? Bu yazı kuralları ve doğru sırayı anlatıyor.
Kozmetikte son kullanma tarihi ne anlama gelir?
Kozmetik Ürünler Yönetmeliği “minimum dayanma tarihi” terimini kullanır. Bu terimi bilmek, kozmetik ürün imhasının ilk adımıdır. Bu tarih, ürün normal koşullarda saklandığında başlangıçtaki işlevini ve güvenliliğini koruduğu son tarihtir (madde 22/1-c). Ambalajda “tarihinden önce kullanılmalıdır” ifadesi ya da bir simge bu tarihi gösterir.
Ancak bir istisna var. Minimum dayanma süresi otuz ayı geçen ürünlerde tarih yazmak zorunlu değildir. Bunun yerine bu ürünlerde ambalajın üzerinde, açıldıktan sonra güvenle kullanılacak süre ay ya da yıl olarak yer alır. Dağıtıcı ise ürünü piyasada bulundurmadan önce minimum dayanma tarihinin geçilmediğini doğrular (madde 9/2-c). Dolayısıyla tarihi geçen ürünü satış stokunda tutmanın anlamı yoktur.
Hangi kozmetik ürünler imhaya ayrılır?
İmhaya giden stok tek bir nedenle oluşmaz. Uygulamada özellikle dört grup öne çıkar:
- Tarihi geçen ürünler: Minimum dayanma tarihini aşan krem, şampuan, makyaj ve parfümler.
- Hasarlı ürünler: Örneğin ezilen, sızdıran ya da ambalajı bozulan kolilerdeki ürünler.
- İadeler ve testerlar: Ayrıca açılmış, denenmiş ya da mağazada sergilenmiş ürünler.
- Kampanya ve eski tasarım stoku: Satışı biten setler ve eski ambalajlı partiler.
Güvenlik nedeniyle geri çağırdığınız ürünler ise ayrı bir süreç ister. Çünkü bu süreçte Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu da devreye girer.
Süresi geçen kozmetik neden çöpe gitmemelidir?
Çöpe ya da hurdaya verdiğiniz ürün çoğu zaman orada kalmaz. Örneğin biri toplar, yeniden paketler ve satar. Müşteri ürünü sizin markanızla tanır. Sorun çıkınca da markanızı suçlar. Üstelik sahte kozmetiğin sağlığa etkisi ayrı bir haber konusu oldu: Sahte Kozmetik Ürünlerde Kanser Riski. Kontrolsüz imhanın bu kapıyı nasıl açtığını piyasaya sızma riski yazımızda anlattık.
Bir güvenlik boyutu da var. Özellikle alkol içeren parfümler ve basınçlı kutudaki ürünler yanıcı olabilir. Bu yüzden depoda ve taşımada onları diğerlerinden ayrı tutmak gerekir.
Kozmetik ürün imhası hangi atık kurallarına bağlıdır?
Tarihi geçen ürün atık olduğunda Atık Yönetimi Yönetmeliği devreye girer. Bu nedenle kozmetik ürün imhasında yönetmelik atık üreticisine şunları yükler (madde 9/1):
- Öncelikle atığı ayrı toplamak ve geçici depolamak.
- Ardından ürettiği atık için kayıt tutmak, uygun ambalajlama ve etiketleme yapmak.
- Daha sonra atığı izin ya da çevre lisansı almış tesise göndermek.
- Son olarak önceki yılın atık beyan formunu her yıl en geç Mart ayı sonuna kadar çevrimiçi doldurmak ve bir nüshasını beş yıl saklamak.
Geçici depolamanın da sınırı vardır. Örneğin tehlikeli atık depolama alanında en çok altı ay, tehlikesiz atık ise en çok bir yıl bekler (madde 13/3). Atığın üzerinde atık kodu, miktar ve depolama tarihi bulunur (madde 13/2). Kodu yönetmeliğin kod belirleme kurallarına göre siz belirlersiniz (madde 12/1). Bu yüzden ürün gruplarını baştan ayırın; böylece bu iş kolaylaşır. Kuralların tamamı için Atık Yönetimi Yönetmeliği sayfamıza bakabilirsiniz.
İmha edilen kozmetik stokta vergi tarafı nedir?
Vergi Usul Kanunu’nun 278/A maddesi bozulma, çürüme ya da son kullanma tarihinin geçmesi gibi nedenlerle imha edilmesi gereken emtiayı konu alır. Ayrıca madde, süreklilik arz eden mükelleflerin başvurusu halinde Maliye Bakanlığıyla belirlenen imha oranını aşmamak kaydıyla imha edilen emtianın emsal bedelini sıfır kabul eder. Üstelik mükellef, imhaya ilişkin her türlü kayıt ve belgeyi saklar ve gerektiğinde ibraz eder.
Üstelik KDV tarafı ayrı bir hesaptır. Çünkü malın değer mi kaybettiği, yoksa tamamen zayi mi olduğu sonucu değiştirir. Bu ayrımı zayi mal ile değeri düşen mal yazımızda örnekle anlattık.
Kozmetik ürün imhası adım adım nasıl işler?
- Döküm ve ayrıştırma: Öncelikle stoğu etiketteki parti ya da seri numarasıyla listelersiniz (madde 22/1-d). Böylece basınçlı kutuları ve alkol içeren ürünleri ayrı satırlara yazarsınız.
- Tespit ve tutanak: Ardından sayımı yapar ve fotoğraflarsınız. Tutanakta ise ürün, parti, miktar ve imha nedeni yer alır; böylece kayıt tamamlanır. Kurum içi tutanak düzenini zayi mal ve imha süreci yazımızda anlattık.
- Mühürlü taşıma: Ürünler depodan mühürlü araçla çıkar. Böylece yolda eksilme ihtimali kalmaz.
- Lisanslı tesiste imha: Tesis ürünü yeniden kullanılamaz hale getirir. Ayrıca cam, plastik ve kartonu ayrıştırıp geri kazanıma yollar.
- Belgeleme: Son olarak imha tutanağını, teslim belgesini ve fotoğraf kayıtlarını dosyanıza koyarsınız.
Bu beş adım markanızı, muhasebe kaydınızı ve çevre yükümlülüğünüzü aynı dosyada toplar. Kısacası kozmetik ürün imhası tek bir dosyada kapanır. Scrap bu süreci kozmetik imha hizmetiyle yönetir; ayrıntıyı o sayfada bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Süresi geçen kozmetiği indirimle satabilir miyim?
Hayır. Yönetmelik, dağıtıcıdan ürünü piyasada bulundurmadan önce minimum dayanma tarihinin geçilmediğini doğrulamasını ister (madde 9/2-c). Bu yüzden tarihi geçen ürünü satış stokundan ayırın.
Parti numarası imhada neden önemlidir?
Etikette parti ya da seri numarası bulunur (madde 22/1-d). Bu numara imha edeceğiniz ürünü kayıtla eşleştirir. Üstelik Kurum isterse sorumlu kişi, ürünü hangi dağıtıcılara verdiğini üç yıl boyunca gösterir (madde 10).
Kozmetik atığını ne kadar bekletebilirim?
Atık Yönetimi Yönetmeliği'ne göre tehlikesiz atık en çok bir yıl, tehlikeli atık en çok altı ay geçici depolanır (madde 13/3). Ürünün hangi gruba girdiği atık koduna bağlıdır.
İmha tutanağı olmadan gider yazabilir miyim?
Zor olur. VUK 278/A, imhaya ilişkin her türlü kayıt ve belgeyi saklamanızı ve gerektiğinde ibraz etmenizi ister. Vergi sonucu için ayrıca mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- Kozmetik Ürünler Yönetmeliği (Resmî Gazete, 8 Mayıs 2023, sayı 32184 mükerrer), madde 9, 10 ve 22
- Atık Yönetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete, 2 Nisan 2015, sayı 29314), madde 9, 12, 13 ve 15
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, madde 278/A
Yazı, yayımlandığı tarihteki mevzuatı esas alır. Genel bilgilendirme amacı taşır ve vergi danışmanlığının yerini tutmaz. Bu yüzden işlem yapmadan önce mali müşavirinizden görüş alın. Stoğunuz için süreci birlikte planlamak isterseniz talep formumuzu doldurabilirsiniz.
İmha Sürecinizi Planlayalım
Vergi avantajı takvimi ve imha süreciniz hakkında ücretsiz danışmanlık alın.
