VUK 278/A — İmha Edilecek Emtiada Doğrudan Gider

VUK 278/A nedir ve ne zaman eklendi?

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 278/A maddesi, "İmha edilmesi gereken mallar" başlığını taşır. Madde, 21.03.2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanunun 10. maddesiyle Vergi Usul Kanunu'na eklenmiştir; 7103 sayılı Kanun 27.03.2018 tarihli ve 30373 (2. mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Hüküm, bozulma, çürüme veya son kullanma tarihinin geçmesi gibi nedenlerle imha edilmesi gereken emtia için özel bir değerleme yolu açar. Bu emtia, bu mahiyetteki imha işlemleri süreklilik arz eden mükelleflerin başvurusu üzerine, idarece belirlenen usul çerçevesinde ve tayin olunan imha oranı dikkate alınarak değerlenebilir.

Madde hangi malları ve hangi mükellefleri kapsar?

Kanun kapsamı kendisi çizmez; bu yetkiyi idareye bırakır. Maliye Bakanlığı, maddeden yararlanmak için başvuruda bulunabilecek mükelleflerde aranacak şartları, imha oranının geçerli olacağı süreyi ve maddenin kapsamına giren emtiayı sektörlere, iş kollarına ve işletme büyüklüklerine göre belirlemeye yetkilidir.

Bu yetkiye dayanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 496) (Resmî Gazete 25.05.2018, sayı 30431), uygulamayı esas olarak yurt içinde satışa konu olup raf ömrünün çok kısa olması, bozulması veya son kullanma tarihinin geçmesi gibi nedenlerle iade alınan; insan ve çevre sağlığına zararlı olması nedeniyle imha mecburiyeti bulunan ve imha işlemleri süreklilik arz eden mallara yöneltir. Tebliğin 9. maddesinde, gıda maddelerinin yanında bozulma veya son kullanma tarihinin geçmesi nedeniyle iade alınan ilaç ve benzeri maddeler de bu nitelikteki mallar arasında anılır. Uygulamadan yalnızca kazancını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri yararlanabilir; ayrıca Tebliğ belirli büyüklük ölçütleri arar.

İmha oranı ve başvuru süreci nasıl işler?

Tebliğe göre imha oranı, yurt içinde satılan emtianın bozulma, çürüme veya son kullanma tarihinin geçmesi gibi nedenlerle imha edilmek üzere gerçekleşen iade miktarlarının, ilgili yıldaki toplam yurt içi satış miktarına oranıdır. Mükellef idareye yazılı olarak başvurur; başvuruda ürün grupları, geçmiş yıllara ait yurt içi satış ve iade verileri, imha miktarları ve imhaya ilişkin belgeler yer alır.

Kanuna göre başvuru, mükellefin geçmiş yıllardaki işlemleri, fiili üretimi, satış ve imha süreçleri ile sektördeki diğer mükelleflerin durumu, yetkili idare, oda ve kuruluşların görüşleri de dikkate alınarak değerlendirilir. Sonuçta Maliye Bakanlığıyla karşılıklı anlaşmak suretiyle bir imha oranı belirlenir. Onaylanan oran, Tebliğin 14. maddesine göre kabul tarihinden itibaren, kabulü izleyen beşinci hesap döneminin sonuna kadar uygulanır.

İmha ve vergi açısından ne anlama gelir?

Kanunun sonucu açıktır: tayin olunan imha oranını aşmamak kaydıyla imha edilen emtianın emsal bedeli sıfır kabul edilir. Emsal bedelin sıfır olması, malın maliyetinin gider olarak dikkate alınmasının önünü açar. Madde, 267. maddenin üçüncü sıradaki (takdir komisyonu) usulüne bağlı kalınmaksızın uygulanır; yani her imha için ayrıca takdir komisyonuna gitmek bu yolda aranmaz.

İmha oranını aşan kısım bu kolaylıktan yararlanamaz. Mükellefler, imha işlemine ilişkin her türlü kayıt, belge ve evrakı Kanun hükümlerine göre muhafaza etmek ve gerektiğinde ibraz etmek zorundadır.

Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler

• İmha tutanağı en az iki nüsha düzenlenmeli; Tebliğ tutanakta tarih, mükellef bilgileri ve imha yeri gibi unsurları arar.
• İmha, mükellefin kendi tesisinde veya yetkili bir atık işleme tesisinde yapılabilir; hangisi seçilirse tutanak ve eki belgeler saklanmalıdır.
• İmha oranı onayı ile yetinilmemeli; Tebliğ gereği ürün bazında hazırlanan yıllık takip raporu, gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresi içinde idareye sunulmalıdır.
• İmha edilen malın KDV tarafı ayrıdır; KDV Kanunu'nun 30/c maddesi ve ilgili tebliğ açıklamaları ayrıca değerlendirilmelidir.
• İmhanın atık mevzuatına uygun yapıldığı belgelenmelidir.