Bahar ayları detoks için en uygun zamandır. Detoks, vücutta deformasyona yol açan toksinleri ve yabancı maddeleri dışarı atmaktır. Şirket bilançosu da benzer bir arınmaya ihtiyaç duyar.
Bozulan, çürüyen ya da son kullanma tarihi geçen emtiayı düşünün. Ayrıca amortismana tabi iktisadi kıymetler için de aynısı geçerlidir. Bu varlıkları envanterde tutmak öncelikle depolama ve mekân israfı doğurur. Ayrıca bilançoda gerçek olmayan bir şişkinlik yaratır. Bu nedenle söz konusu varlıkları imha yoluyla işletme ve bilanço dışına çıkarmak büyük önem taşır.
VUK 278/A ne getirdi?
İmha tarafında uzun süre “takdir esası” işledi. Zira Vergi Usul Kanunu bu müesseseyi öteden beri uyguluyordu. Ardından 27 Mart 2018’de kanuna 278/A maddesi girdi. Böylece süreç daha esnek bir hâle geldi. Düzenlemenin amacı açıktır: gereksiz bürokrasi ve zaman kaybı azalsın. Nitekim bu yenilik şirketleri imha konusunda cesaretlendirir. Maddenin kendisini VUK 278/A sayfamız anlatır.
Özetle imha işlemi süreklilik gösteren mükellefler talepte bulunabilir. Öncelikle Maliye Bakanlığı bu talebi kendi belirleyeceği usul çerçevesinde değerlendirir. Ardından tayin olunan imha oranını dikkate alır.
Başvuruyu hangi ölçütler belirler?
Bakanlık başvuruyu dört başlıkta inceler:
- Mükellefin geçmiş yıllardaki işlemleri,
- Fiili üretimi, satış ve imha süreçleri ile
- Sektördeki diğer mükelleflerin durumu,
- Yetkili idare, oda ve kuruluşların görüşleri.
Değerlendirme sonunda taraflar karşılıklı anlaşmaya varır. Böylece kanun, tayin olunan imha oranını aşmayan emtianın emsal bedelini sıfır kabul eder. Hüküm bunu açıkça bağlar.
Buna karşılık bazı hususlar henüz belli değildir. Nitekim oranın hangi emtiaya uygulanacağı bunların başında gelir. Ayrıca uygulama süresi ve süresinden önce iptal şartları da açık değildir. Maliye Bakanlığı bu hususları tebliğ ve sirküler gibi alt düzenlemelerle sonradan duyuracaktır.
Düzenleme kimi ilgilendirir?
Kimyevi ürün, ilaç ve gıda bozulmaya ve çürümeye açıktır. Üstelik bu ürünlerin belirli bir zaman diliminde tüketilmesi gerekir. Böyle bir envanteriniz varsa ve imhayı düzenli aralıklarla tekrarlıyorsanız yeni düzen sizi ilgilendirir. Bundan sonra her imha işlemi için takdir komisyonuna emsal bedel başvurusu yapmazsınız. Aksine anlaştığınız imha oranı üzerinden işlemi gerçekleştirirsiniz.
Alt düzenlemenin cevaplaması gereken soru
Bir nokta hâlâ havada durur. Zira bazı dönemlerde firmanın imha oranından fazla emtiası olabilir. O hâlde üç ihtimal doğar:
- imha oranını aşan kısım için eskiden olduğu gibi takdir komisyonuna mı müracaat edecekler?
- imha oranı aşılmasından dolayı imha edilecek emtianın tamamı için mi takdir komisyonuna müracaat edecekler?
- imha oranını aşan kısım kanunen kabul edilmeyecek mi?
Bu soruların cevabını önümüzdeki günlerde çıkacak tebliğ verecektir kanaatindeyim.
İmha Edilen ATİK’e İlişkin KDV Sorunu da Ortadan Kaldırılmalıdır!
VUK’a 278/A maddesi girdikten hemen sonra KDV Kanununun 30’uncu maddesi de 7104 sayılı Kanunla değişti (yürürlük: 1 Ocak 2019). Peki önceki uygulama nasıl işliyordu? Amortismana tabi iktisadi kıymet zayi olduğunda indirdiğimiz KDV’yi geri yazardık. Ayrıca aynısı istisna kapsamında teslim için de geçerliydi. Kural, faydalı ömrünü tamamlayan kıymet için de tamamlamayan kıymet için de aynıydı. Tutarı, zayi olma veya teslim dönemine ait beyannamenin ilave satırında beyan ederdik. Kısacası iktisap, imal veya inşa sırasında indirdiğimiz KDV’yi zayi olunca beyanımıza eklerdik.
Yeni hüküm 30’uncu maddenin “c” bendine parantez içinde girdi. Buna göre faydalı ömrünü tamamladıktan sonra zayi olan veya istisna kapsamında teslim ettiğiniz kıymetin yüklenilen KDV’sinin tamamını indirebilirsiniz. Faydalı ömrünü tamamlamadan zayi olan veya istisna kapsamında teslim ettiğiniz kıymette ise durum farklıdır. Orada yalnız kullanılan süreye isabet eden kısmı indirebilirsiniz. Kalan kısım için KDV indirimi yoktur. Konunun kanun tarafını KDV Kanunu 30/c sayfamızda bulabilirsiniz.
Bir örnekle bakalım. 50.000 TL iktisap bedeliyle envantere giren bir demirbaş düşünün. Faydalı ömrü beş yıldır. Demirbaş üçüncü yılın sonunda zayi olur. KDV beyannamesindeki işlem şöyle çıkar:
| İktisap dolayısıyla indirilen KDV (50.000 x %18, 2019 oranı) | 9.000 TL |
| Faydalı Ömür | 5 Yıl |
| Faydalı Ömrünün Tamamlanmasına Kalan Süre | 2 Yıl |
| İlave Edilecek KDV ((9.000 / 5) x2) | 3.600 TL |
Örnekte 9.000 TL KDV’nin 5.400 TL’lik kısmı indirim olarak kalır. Buna karşılık 3.600 TL’yi beyannameye ilave edersiniz. Kısacası düzenleme yerindedir. Ancak çıkacak tebliğin bir eksiği kapatması gerekir. Şöyle ki İMHA işlemi de ZAYİ kapsamına girmelidir. Kıymeti düşen mallarda değerleme kuralını VUK 278 sayfamız açıklar. Süreci birlikte planlamak isterseniz talep formumuzu doldurun.
Bu makale Medikal News’te 16 Şubat 2019 tarihinde yayımlandı. Yazı, yayımlandığı tarihteki mevzuata göredir; anlatılan oran ve düzenlemeler o tarihten sonra değişmiş olabilir.
İmha Sürecinizi Planlayalım
Vergi avantajı takvimi ve imha süreciniz hakkında ücretsiz danışmanlık alın.
