Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının “2872 Sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2026/1)”, 30 Aralık 2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Tebliğ, Çevre Kanunu’nun 20. maddesindeki idari para cezalarının 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanacak tutarlarını belirler; tutarlar bir önceki yıla göre yüzde 25,49 artırılmıştır. Bu sayfa her yıl yeni tebliğ yayımlandığında güncellenir; 2025 yılında uygulanan tutarlar aşağıda ayrıca yer alır.
Çevre Kanunu’ndaki ceza tutarları neden her yıl değişir?
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesinin yedinci fıkrasına göre idari para cezaları, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298. maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır; hesaplamada bir Türk lirasının küsuru dikkate alınmaz. Çevre Kanunu’nun 20. maddesindeki tutarlar da her yıl bu yolla yeniden belirlenir ve Bakanlık sonucu bir tebliğle duyurur.
2026 tutarları için 2025 yılı yeniden değerleme oranı olan yüzde 25,49 esas alınmıştır; oran, 27 Kasım 2025 tarihli ve 33090 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585) ile ilan edilmiştir.
2026 yılında hangi ihlalde hangi tutar uygulanır?
Tebliğin ekindeki tabloda her bent için “kanundaki ceza miktarı” ile “2026 yılında uygulanacak ceza miktarı” yan yana verilir. Atık, imha ve geri dönüşümle ilgili başlıca bentlerin 2026 tutarları şöyledir:
- Madde 20 (r): usule aykırı atık toplama, taşıma, geçici veya ara depolama, geri kazanma, geri dönüştürme, yeniden kullanma ve bertaraf için 782.106 TL ile 3.128.439 TL arası; atığı ithal edenlere 2.607.030 TL.
- Madde 20 (v): tehlikeli atıklara ilişkin usul ve yasaklara aykırı faaliyetlerde 3.496.767 TL ile 34.968.882 TL arası; tehlikeli kimyasallara ilişkin (y) bendinde de aynı aralık.
- Madde 20 (t) ve (u): tehlikeli atığın ülkeye girişi ile ön bildirimsiz ihracat veya transit geçiş için ayrı ayrı 69.937.946 TL.
- Madde 20 (cc): sıfır atık yönetim sistemini kurmayan veya kurduğunu belgeleyemeyenlere 173.801 TL.
- Madde 20 (bb): plastik poşeti ücretsiz verenlere, depo alanı hariç kapalı satış alanının her metrekaresi için 143,75 TL; elektronik ortamda satış yapanlara 26.065 TL ile 260.701 TL arası.
Geri kazanım katılım payını ödemeyenlere uygulanan (z) bendi sabit tutar içermez; ödenmeyen katılım payının yüzde 20’si kadar ceza verilir.
2025 yılında hangi tutarlar uygulanıyordu?
2025 yılında uygulanan tutarlar, 24 Aralık 2024 tarihli ve 32762 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2025/1 sayılı Tebliğle ilan edilmiş ve 1 Ocak 2025’ten itibaren uygulanmıştır. O tebliğde 2024 yılı yeniden değerleme oranı olan yüzde 43,93 uygulanmıştır; oran, 27 Kasım 2024 tarihli ve 32735 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 574) ile ilan edilmiştir. Aynı bentlerin 2025 tutarları şöyleydi:
- Madde 20 (r): 623.242 TL ile 2.492.979 TL arası; atığı ithal edenlere 2.077.481 TL.
- Madde 20 (v) ve (y): 2.786.491 TL ile 27.865.872 TL arası.
- Madde 20 (t) ve (u): ayrı ayrı 55.731.888 TL.
- Madde 20 (cc): 138.498 TL.
- Madde 20 (bb): depo alanı hariç kapalı satış alanının metrekaresi başına 114,55 TL; elektronik ortamda satış yapanlara 20.771 TL ile 207.747 TL arası.
Cezalar nasıl ağırlaşır, kim verir ve nasıl itiraz edilir?
Kanun; (ı) bendinin 1 ile 4 numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerindeki cezaların kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verileceğini belirtir. Özel Çevre Koruma Bölgelerinde cezalar iki kat uygulanır. Aynı fiilin üç yıl içinde tekrarında ceza bir kat, ikinci ve sonraki tekrarlarda iki kat artırılır (Madde 23).
İdari yaptırım kararlarını verme yetkisi Bakanlığa aittir; kararları Bakanlık merkez teşkilatında genel müdürler, taşra teşkilatında çevre ve şehircilik il müdürleri verir. Bu yetkiyi, denetim yetkisinin devredildiği kurum ve merciler de kullanır; biyolojik çeşitlilik ve sulak alanlara ilişkin belirli ihlallerde yaptırımı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün taşra birimleri uygular (Madde 24). Denetim elemanları tutanak düzenler, yetkili merci kararı verir ve karar Tebligat Kanunu’na göre tebliğ edilir. Karara karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; dava açılması cezanın tahsilini durdurmaz (Madde 25). Fiilin suç oluşturduğu hâllerde Türk Ceza Kanunu ve diğer kanunların hükümleri saklıdır.
İmha ve geri dönüşüm açısından ne anlama gelir?
Atık üreten, taşıtan veya imha ettiren bir işletme için bu tebliğdeki en önemli bentler (r), (v) ve (cc)’dir. Kanun, atık taşıma ve/veya toplama işini yapanların (evsel atıklar hariç) ve geri kazanım, geri dönüşüm ve bertaraf tesislerini kurup işletmek isteyenlerin Bakanlıktan lisans almasını arar (Madde 11). Lisanssız veya usule aykırı çalışan bir firmaya atık vermek, işletmeyi de denetim ve yaptırım riskine yaklaştırır.
Geri kazanım katılım payı yükümlüleri açısından ise ödenmeyen pay (z) bendiyle, plastik poşet ve katılım payı esaslarına uymama ise (bb) bendiyle cezalandırılır.
Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?
Uygulanacak tutarın hangi yıla ait tebliğden geldiği mutlaka kontrol edilmelidir. 2026 yılı için 2026/1 sayılı Tebliğ esas alınır; 2025/1 sayılı Tebliğ ise 1 Ocak 2025’ten itibaren uygulanan tutarları gösterir. Ceza kararı tebliğ edildiğinde otuz günlük dava süresi işlemeye başladığından, kararın tebliğ tarihi kayda geçirilmelidir.
Son iki tebliğ aralık ayının son günlerinde yayımlanmıştır (24 Aralık 2024 ve 30 Aralık 2025). Bir sonraki yılın tutarları da Resmî Gazete’de yayımlanacak yeni tebliğle ilan edilir; bu sayfa o tebliğe göre güncellenir.
Tekrar hâlinde cezanın artacağı ve kurumsal işletmelerde üç kat uygulanabileceği göz önünde tutulduğunda, atık sözleşmelerinin, lisans belgelerinin ve beyan kayıtlarının düzenli kontrolü, yaptırım riskini azaltmanın en pratik yoludur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali görüş yerine geçmez. Bağlayıcı metin için mevzuat.gov.tr'yi esas alınız. Kurumunuza özel değerlendirme için Scrap uzmanlarıyla görüşün.
