Ana içeriğe geç

Tarihi Geçen İlaçlar Nasıl İmha Edilir? Üretici ve Ecza Deposu İçin Adım Adım

Üretici ve ecza deposu için imha ve geri dönüşüm süreci: resmî tespit, lisanslı tesis, tutanak ve vergi

Panolu bir çalışan, ilaç deposunda paletteki mühürlü ilaç kolilerini listeyle karşılaştırıyor, önünde blister ambalajlarla dolu bir kutu duruyor; tarihi geçen ilaçlar ve ilaç imhası sürecini anlatan temsili görsel. Genel

Kısaca: Tarihi geçen ilaçlar satıştan ayrılır ve işlemi çevre lisanslı tesis yapar. Scrap, ilaç imhası ve geri dönüşümü danışmanı olarak ürün listesi ve teklifle başlayan süreçte başvuruları, taşıma organizasyonunu, saha kaydını ve tutanak teslimini yürütür.

Raflarda son kullanma tarihi geçen partiler, iade kolileri ve numune kutuları birikir. Sonra biri “bunları ne yapıyoruz” diye sorar. Bu yazı üretici, ruhsat sahibi ve ecza deposu için rutin miat stoğunun yolunu anlatıyor. Kusurlu çıktığı için toplatılan ürünler ayrı bir konudur. Onları ilaç geri çekme rehberimizde bulabilirsiniz.

Tarihi geçen ilaçlar nasıl imha edilir?

Scrap’in tarihi geçen ilaçlar için standart vergi avantajlı imha ve geri dönüşüm akışı 22 adımı sekiz aşamada toplar. Vergi avantajı istemiyorsanız süreç kısalabilir. Takdir komisyonu, vergi değerlemesi için ürünü tespit eden ve emsal bedeli belirleyen kuruldur. Her aşamanın sahibi bellidir. Tablo, Scrap’in uyguladığı akışı ve her aşamada işi kimin yaptığını gösterir.

AşamaNe olur?Kim yapar?
1. Liste ve teklifÜrün adını, parti numarasını, son kullanma tarihini ve miktarı bize gönderirsiniz. Biz teklifi hazırlarız.Siz ve Scrap
2. Resmî başvurularTakdir komisyonuna ürün tespit başvurusu, bilirkişi tespit başvurusu ve ilçe sağlık müdürlüğü başvurusu yapılır.Scrap
3. TespitTakdir komisyonu, ilçe sağlık müdürlüğü eczacılık birimi ve bilirkişi ürünü yerinde sayar ve tespit eder. Bilirkişi raporu çıkar.Resmî kurumlar sayar ve tespit eder. Scrap eşlik eder, fotoğraf ve videoyla kaydeder.
4. İmha günüTesisten imha günü alırız. Mobil Atık Takip Sistemi’ne (MoTAT) girişi yapar, aracı ayarlarız. Ürün ve tesis bilgilerini müşteriye iletir, irsaliyeyi takip ederiz.Scrap randevuyu, kaydı ve aracı ayarlar. Müşteri sevk irsaliyesini düzenler.
5. Yükleme ve sevkNoter hazır bulunur. Paletler bantlanır. Yüklemeden sonra araç mühürlenir. Scrap tesiste mührü açar ve indirmeyi izler.Noter hazır bulunur, taşıyıcı sevk eder. Scrap bantlar, mühürler ve tesiste mührü açar.
6. İmhaTesis ürünü imha eder ve imha tutanağını düzenler.Lisanslı tesis imha eder. Scrap yerinde izler, kaydeder ve tutanağı alır.
7. TutanaklarNoter imha tespit tutanağını hazırlar. Tesisin imha tutanağını ilçe sağlık müdürlüğü eczacılık birimine ve vergi dairesine veririz.Noter ve Scrap
8. Vergi kapanışıTakdir komisyonu kararını alırız. Müşterinin kaşeli ve imzalı KDV dilekçesini vergi dairesine veririz.Scrap dilekçeyi hazırlar ve verir. Müşteri kaşeler ve imzalar, mali müşaviriyle 507 kodlu beyanı verir.

Sıra önemlidir, çünkü tespit imhadan önce yapılır. Bu yüzden listeyi başvurudan önce kesinleştirin. Liste başvurudan sonra değişirse başvuruyu yenilemek gerekir. Vergi avantajı istemiyorsanız süreç kısalır: imha tek bir resmî yetkilinin, yani bilirkişinin, noterin ya da ilçe sağlık müdürlüğünün gözetiminde yapılabilir.

Miadı dolmuş ilaç imhası ne zaman başlar?

Miadı dolmuş ilaç imhası, son kullanma tarihi geçen ürünü satıştan aldığınız gün başlar. Bu adım sizindir. Ürünü raf düzeninden çıkarın, erişimi kısıtlı bir alana taşıyın ve üstüne “satılamaz” işareti koyun. Böylece yanlış sevkiyat riskini azaltırsınız.

Depoda bu stok genellikle üç kaynaktan gelir: tarihi dolan raf stoğu, müşterilerden dönen iadeler ve kullanılmayan numuneler. Listenizde her birini ayrı satıra yazın. Markalı ambalaj, prospektüs ve hammadde stoklarını da ayrı kalem olarak ekleyin. Soğuk zinciri bozulan ürünleri en başa alın, çünkü onlar beklemez. Biz listeyi başvuru dosyasına bu hâliyle koyarız.

İlaç imhası nasıl yapılır?

İlaç imhasını çevre izin ve lisans belgesi olan tesis yapar. Atık Yönetimi Yönetmeliği kapsamında geri kazanım ve bertaraf lisanslı tesiste yapılır. Taşıma koşulları atığın türüne göre değişir. Scrap bir tesis değildir. Biz ürününüze uygun tesisi belirler, belgesinin ilaç atığı kodunu kapsadığını kontrol eder ve imha gününü alırız.

Yöntemi tesis seçer ve ürünün türüne göre değişir. Örneğin tesis kontrollü yakma uygulayabilir; karton ve cam gibi ambalaj malzemesi ise geri dönüşüme gidebilir. Bu yüzden işimizin adı imha ve geri dönüşüm danışmanlığıdır. İmha günü Scrap ekibi tesistedir. İşlemi yerinde izler, fotoğraf ve videoyla kaydeder. Kontrole tabi madde içeren ürünlerde ek izin gerekebilir. Scrap bu ürünleri başvuru dosyasında ayrıca belirtir.

Tarihi geçen ilaçlar hangi araçla taşınır?

Tarihi geçen ilaçlar atığın türüne göre lisanslı ya da lisanssız araçla taşınır. Tehlikeli atık ve Taşıma Tebliği’nin Ek-1 kapsamındaki atıklar için lisanslı araç gerekir. Kapsam dışındaki tehlikesiz atık lisanssız araçla taşınabilir. Hangi aracın gerektiğini atık kodu belirler; aracı biz ayarlarız.

Tehlikeli atığın taşıması MoTAT’a, yani Mobil Atık Takip Sistemi’ne kaydedilir. Kayıt atık sahibinin sorumluluğundadır; gönderimi müşteri adına Scrap girer. Taşıyıcı yüklemeyi, tesis de teslim almayı onaylar. MoTAT girişini imha gününden önce yaparız. Aynı gün için sevk irsaliyeleri de hazır olur.

Paletleri Scrap güvenlik bandıyla bantlarız. Yüklemeden sonra aracı seri numaralı Scrap mührüyle mühürleriz. Taşıyıcı aracı mühürlü olarak tesise götürür. Scrap ekibi tesiste mührü açar, indirmeyi ve işlemi izler, fotoğraf ve videoyla kaydeder. Ardından tutanağı tesisten alır.

Tarihi geçen ilaçlar çöpe ya da lavaboya atılabilir mi?

Hayır. Atık Yönetimi Yönetmeliği atığı toprağa, denizlere, göllere ve akarsulara dökmeyi yasaklar. Çöpe giden kutu ayrıca piyasaya geri sızabilir ve markanıza zarar verir. Bu riski piyasaya sızma yazımızda anlattık. İlaç atığının çevreye zararını ise ilaç atıkları yazımızda bulabilirsiniz.

Atık kodunu ve bekleme süresini kim belirler?

Atık kodunu atık sahibi ya da çevre mühendisi belirler, azami bekleme süresi atık türüne göre değişir. Kod altı hanelidir ve atığın tehlikeli olup olmadığını gösterir. Tarihi geçen ilaçlar tek bir kod anlamına gelmez; kod ürüne göre değişir. Biz bu kodu başvurularda, tesis seçiminde ve MoTAT kaydında kullanırız.

Geçici depolamanın süresi de koda bağlıdır. Genel kural olarak tehlikeli atık en fazla 6 ay, tehlikesiz atık en fazla 1 yıl bekler. Tıbbi atıklar bu kuraldan ayrı tutulur. Etikette atık kodu, miktar ve depolama tarihi bulunmalıdır. Kodu bilmeden “bir yıl bekler” diye varsaymayın.

Tarihi geçen ilaç ile geri çekilen ilaç aynı mı?

Hayır. Son kullanma tarihinin dolması, tek başına ürünün geri çekildiği anlamına gelmez. Geri çekilen ilaç ise kusurlu çıkan ya da kusur şüphesi taşıyan üründür. Aynı partide iki tür birlikteyse ilgili Bakanlık geri çekilen ürünler için ayrı bir imha süreci isteyebilir. Bu yüzden listenizde iki grubu ayrı gösterin. Rutin miat stoğunda ilaç mevzuatına göre ayrıca bildirim gerekip gerekmediğini ruhsat sorumlunuza teyit ettirin.

İlaç imha tutanağında neler olmalı?

Scrap’in standart vergi avantajlı akışında ilaç imhası iki tutanakla belgelenir. Tesis, imhadan sonra kendi imha tutanağını düzenler. Noter de imha tespit tutanağını hazırlar. Tesis tutanağında tarih, atık kodu ve tanımı, miktar (kg) ve irsaliye numarası yer alır. Ürün adı, parti numarası ve son kullanma tarihi ise ürün listesinde ve resmî tespit belgelerinde bulunur. Aşağıdaki kontrol listesi bizim uygulamamızdır.

  • Ürün listesindeki ürün adı, parti numarası ve son kullanma tarihi.
  • Tesis tutanağındaki miktar ve tesisin kantar sonucu.
  • İmha tarihi, atık kodu ve irsaliye numarası.
  • Fotoğraf ve video kayıtları.

Sonra tutanakları ve tespit belgelerini gönderdiğiniz listeyle karşılaştırırız. Parti ve miktar eşleşmesi dosya kontrolünün bir parçasıdır. Standart dosyada tesis ve noter tutanakları ile takdir komisyonu kararı da bulunur. Tesisin imha tutanağını ilçe sağlık müdürlüğü eczacılık birimine ve vergi dairesine biz veririz. Siz de kayıtları en az beş yıl saklarsınız. Yönetmeliğe göre atık üreticisi kronolojik kayıt tutar ve bu kayıtları en az beş yıl saklar.

Tarihi geçen ilaçların vergi tarafı nedir?

Standart vergi akışında stok değerlemesi takdir komisyonu kararına dayanır. Komisyon ürünü imhadan önce tespit eder. İmhadan sonra kararını düzenler ve size tebliğ eder. Bu karar, stoktan düştüğünüz ilacın kayıtlardaki dayanağıdır. Başvuruyu biz yapar, kararı biz alırız.

Scrap, KDV dilekçesini hazırlar. Müşteri dilekçeyi kaşeler ve imzalar, Scrap bağlı olunan vergi dairesine verir. Dilekçe, takdir komisyonu kararına konu ürünlerin KDV’sinin ilgili dönemin 1 No.lu KDV beyannamesinde 507 “Zayi Olan Mallar” satırında beyan edileceğini bildirir. Beyannameyi müşteri ve mali müşaviri verir.

İmhası süreklilik gösteren şirketler için ikinci bir yol vardır. Vergi Usul Kanunu’nun 278/A maddesi bu şirketlere imha oranı için başvuru hakkı verir. Şartlarını ve zorluklarını imha oranı yol haritası yazımızda anlattık. Zayi mal ile değeri düşen mal ayrımı için ayrı bir yazımız var. Bu yazı vergi sonucunu hesaplamaz. Kararı mali müşavirinizle verin.

Süreci nereden izlersiniz?

Süreci Online Takip Sistemi’nden izlersiniz. Sistemde hangi aşamanın tamamlandığını ve o aşamada kimin ne yaptığını görürsünüz. Tutanaklar ve raporlar da aynı yerde arşivlenir; istediğiniz zaman indirirsiniz. Böylece denetimde ya da yıl sonunda dosyayı aramazsınız.

Online Takip Sistemi’nin Hizmet Veren Firmalar bölümünde tesis ve taşıyıcının güncel izin ve lisansları, tesisin kalite belgesi ve MoTAT (Mobil Atık Takip Sistemi) numarası ile araç ve şoför bilgileri görünür.

Scrap bu süreçte ne yapar?

Scrap sürecin danışmanıdır. Listenizi alırız ve teklifi hazırlarız. Resmî başvuruları yapar, tespitlere eşlik ederiz. Tesisten imha günü alır, aracı ayarlar ve imhayı yerinde izleriz. Sonunda tutanakları, fotoğraf ve video kaydını size teslim ederiz. Böylece tarihi geçen ilaçlar dosyanızda kapanmış bir iş olarak kalır.

Her imha ve geri dönüşüm sürecinin sonunda Scrap, sürecin sonucunu anlatan Sürdürülebilir Dönüşüm Raporu’nu müşteriye teslim eder.

Teklifte kalemler ayrı yazılır. Danışmanlık ücreti; danışmanlık hizmetini, yetkililerin ulaşım masraflarını, fotoğraf ve video çekimini kapsar. Bertaraf, nakliye, noter ve bilirkişi bedelleri ayrı kalemlerdir ve faturaları şirketiniz adına düzenlenir. Bertaraf bedeli tesisin tartımına göre kesinleşir.

Listeniz hazırsa talep formunu doldurun.

Farklı atık gruplarının tesis ve kayıt ihtiyaçlarını karşılaştırmak için elektronik atık imhası ve geri dönüşümü rehberine bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İlaç imhası nasıl yapılır?

Standart vergi avantajlı ilaç imhası akışında ürün listesini siz verirsiniz. Takdir komisyonu, bilirkişi ve ilçe sağlık müdürlüğü ürünü tespit eder, lisanslı tesis imhayı yapıp tutanağı düzenler. Scrap başvuruları yapar, işlemi izler ve tutanakları size teslim eder. Vergi avantajı istenmiyorsa süreç kısalabilir.

Miadı geçen ilaçlar ne yapılır?

Satıştan ayrılır, ayrı bir alanda bekletilir ve lisanslı tesiste imha edilir. Çöpe, lavaboya ya da tuvalete atılmaz. Atık Yönetimi Yönetmeliği atığın dökülerek çevrenin kirletilmesini yasaklar.

İlaç imhasını kendi depomda yapabilir miyim?

Depo, kendiliğinden ilaç atığı işleme yetkisi vermez. Bu akışta atığı uygun lisanslı tesis işler. Depo geçici saklama için geçerli koşullara uyar.

İlaç imhasında atık kodunu kim belirler?

Atık kodunu atık sahibi ya da çevre mühendisi belirler. Kod altı hanelidir ve atığın tehlikeli olup olmadığını gösterir. Araç ve tesis seçimi bu koda göre yapılır.

Miadı dolmuş ilaç imhası vergi açısından gider yazılır mı?

Takdir komisyonu ürünü imhadan önce tespit eder, imhadan sonra kararını verir. Bu karar ve imha tutanağı gider kaydının dayanağıdır. İmhası süreklilik gösteren şirketler ayrıca Vergi Usul Kanunu'nun 278/A maddesindeki imha oranına başvurabilir. Sonucu mali müşavirinizle netleştirin.

İlaç imha kayıtlarını ne kadar saklarım?

Atık Yönetimi Yönetmeliği atık üreticisine kronolojik kayıt tutma ve kayıtları en az beş yıl saklama görevi verir. Tutanağı, ürün listesini ve taşıma belgelerini aynı dosyada tutun. Belgeler Online Takip Sistemi'nde de arşivlenir.

Kaynaklar

  • Atık Yönetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete, 2 Nisan 2015, sayı 29314), madde 5, 9, 11, 12, 13 ve 15
  • Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğ (Resmî Gazete, 20 Mart 2015, sayı 29301), madde 2, 5 ve 12
  • 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, madde 278 ve 278/A
  • Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No 496, Resmî Gazete, 25 Mayıs 2018, sayı 30431)

Bu yazı genel bilgilendirmedir; hukuki, sağlık mevzuatı ya da vergi danışmanlığının yerini tutmaz. Tabloda anlatılan akış Scrap’in uygulamasıdır. Somut bir imha öncesinde ruhsat sorumlunuzdan, hukuk müşavirinizden ve mali müşavirinizden görüş alın.

İmha Sürecinizi Planlayalım

Vergi avantajı takvimi ve imha süreciniz hakkında ücretsiz danışmanlık alın.

Talep Formu Oluştur

İlgili Yazılar