Kısaca: Markalı ürün imhası, sahte, defolu ve satılmayan stoğun piyasaya dönmemesi için yapılır. İşlemi lisanslı tesis yapar. Scrap imha ve geri dönüşüm danışmanı olarak süreci yürütür ve kayda alır; sahte üründe mahkeme kararından sonra devreye girer. Giyim ve ayakkabıda tekstil imhası sayfamıza bakın.
Logolu bir ürün çöpe gittiğinde hikâye bitmez. Biri toplar, yeniden paketler ve satar. Müşteri ürünü sizin markanızla tanır; kusur çıkınca da sizi sorumlu tutar. Bu yazıda markalı ürün imhasının nasıl yürüdüğünü anlatıyoruz. Önce stok türlerini ayırıyoruz. Sonra imhayı kimin izlediğini ve hangi belgeleri teslim aldığınızı gösteriyoruz.
Markalı ürün imhası neden çöpe atmaktan farklıdır?
Markalı ürün imhası ürünün izini belgeyle kapatır; çöpe atmak bu kaydı sağlamaz. Çöpe giden ya da kontrolsüz elden çıkan stok gri pazara sızabilir. Bu riskin nasıl doğduğunu piyasaya sızma yazımızda anlattık. Sızan ürün markanıza olan güveni zedeler. Bu zarar stoğun değerinden büyük olabilir.
Bir de vergi tarafı var. İmhayı belgeleyemezseniz stoktan düştüğünüz malı vergi dairesine açıklamanız zorlaşabilir. Bu yüzden iki hedef birlikte gider: ürün tanınmaz hâle gelir, dosyanız da denetime hazır olur. Marka değerini imha sırasında nasıl koruyacağınızı ayrı bir yazıda ele aldık.
Sahte, defolu ve satılmayan stok aynı yoldan mı imha edilir?
Hayır. Önce stoğun türü ayrılır, çünkü kararı kimin vereceği buna bağlıdır. Defolu ve satılmayan stok sizindir; kararı marka olarak siz verirsiniz. Elkonulan sahte üründe savcı imha talep edebilir, kararı mahkeme veya hâkim verir. Mahkeme imha kararı verdikten sonra imha ve geri dönüşüm sürecini Scrap yürütür. İmhayı lisanslı tesis yapar. Elkonulan ürünü kendi kararınızla imha ettirmeyin. Sahte ürün tarafını sahte kozmetik imhası yazımızda ayrıntılı anlattık.
| Stok türü | Karar kimde? | Scrap ne yapar? | Size ne teslim edilir? |
|---|---|---|---|
| Defolu ürün | Marka sahibi | Uygun lisanslı tesisi belirler, resmî başvuruları yapar ve imhayı yerinde izler. | İmha tutanağı, fotoğraf ve video, Sürdürülebilir Dönüşüm Raporu |
| Satılmayan stok | Marka sahibi | Ürün türüne göre imha ve geri dönüşüm yolunu planlar. | İmha tutanağı, fotoğraf ve video, Sürdürülebilir Dönüşüm Raporu |
| İade ve sezon sonu stok | Marka sahibi | Logolu ürünün tesiste tanınmaz hâle geldiğini ve malzemenin geri dönüşüme gittiğini izler. | Tutanak, fotoğraf ve video, rapor |
| Elkonulan sahte ürün | Mahkeme veya hâkim | İmha kararından sonra süreci yürütür. İmhayı lisanslı tesis yapar. | İmha tutanağı, süreç kayıtları ve Sürdürülebilir Dönüşüm Raporu |
Her stok türünü listeye ayrı satırla yazın. Tesis tutanağındaki tanım ve miktarı ürün listesi ve tartım kaydıyla birlikte kontrol edin.
Markalı ürün imhasını yerinde kim izler?
Markalı ürün imhasını yerinde Scrap ekibi izler. Biz buna şahitli imha diyoruz: işlem, ekibimizin ve gerekiyorsa noterin ya da bilirkişinin gözü önünde yapılır. Böylece “ürün gerçekten imha edildi mi” sorusunun cevabı kayıtlıdır. Şahitli imha şöyle ilerler:
- İmha gününü tesisten alır ve size bildiririz.
- Paletleri Scrap güvenlik bandıyla bantlarız. Yüklemeden sonra aracı seri numaralı Scrap mührüyle mühürleriz. Taşıyıcı aracı mühürlü olarak tesise götürür.
- Ekibimiz tesiste mührü açar ve indirmeyi izler.
- Tesis ürünü işler; ekibimiz izler, fotoğraf ve videoyla kaydeder.
- Tesis tutanağı düzenler; biz tesisten alır, kontrol eder ve size teslim ederiz.
Siz süreci Online Takip Sistemi’nden izlersiniz. Sistem hangi adımın tamamlandığını ve o adımda kimin ne yaptığını gösterir. Fotoğraf, video ve tutanak da aynı yerde durur. Yönetiminize ya da denetçinize imhayı bu kayıtlarla gösterirsiniz. Bu düzen özellikle yüksek değerli ve logolu partilerde işinizi kolaylaştırır.
Online Takip Sistemi’nin Hizmet Veren Firmalar bölümünde tesis ve taşıyıcının güncel izin ve lisansları, tesisin kalite belgesi ve MoTAT (Mobil Atık Takip Sistemi) numarası ile araç ve şoför bilgileri görünür.
Ürün imhada nasıl yeniden kullanılamaz hâle gelir?
Ürünü lisanslı tesis, malzemesine uygun yöntemle tanınmaz hâle getirir. Etiketi sökmek tek başına yetmez, çünkü tasarımın kendisi de ürünü tanıtır. Yöntem ürün türüne göre değişir:
- Tekstil: Tesis markalı ve etiketli ürünü parçalar. Malzeme elyaf içeriğine göre geri dönüşüme gider. Geri dönüşemeyen kısmın uygun olan bölümü enerji geri kazanımına gidebilir.
- Kozmetik: Tesis ürünün yanıcı ya da toksik özelliğine bakar ve yöntemi buna göre seçer: nötralizasyon, yakma ya da kimyasal dönüşüm. Cam, plastik ve karton ambalaj geri kazanıma gider. Ayrıntı için kozmetik imhası sayfamıza bakın.
- Ambalaj: Tesis logolu ve hatalı basılmış ambalajı parçalar; baskı okunmaz olur. Sonra malzeme ayrılır ve geri dönüşüme gider. Ayrıntı için ambalaj imhası sayfamıza ve logolu ambalaj yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi partinin hangi tesise gideceğini teklif aşamasında planlarız. Farklı ürün grupları farklı tesislere gidebilir; o durumda her grup ayrı bir süreçtir. Her tesis kendi işlemi için ayrı imha tutanağı düzenler.
Markalı ürün imhasına nereden başlarsınız?
Listeyle başlarsınız. Elinizdeki stoğu üç gruba ayırın: defolu, satılmayan ve elkonulan. Her gruba ürün adını, adedi ve varsa parti bilgisini ekleyin. Ürün birden fazla depodaysa bunu da yazın. Bu liste teklifin temelidir.
Sonra karar sizindir: teklifi onaylarsınız. Gerisini biz yürütürüz. Gerekli resmî başvuruları yaparız. Resmî tespit gerekiyorsa tesis gününü tespitten sonra alırız. Aracı ayarlar ve işlemi yerinde izleriz. Araç atığın türüne göre lisanslı ya da lisanssız olur. Atık kodunu atık sahibi ya da çevre mühendisi belirler. Size liste ve onay kalır.
Scrap, ürün ve bertaraf tesisi bilgilerini müşteriye gönderir. Müşteri sevk irsaliyesini düzenler, Scrap belgenin hazırlanmasını takip eder.
İmhadan sonra hangi belgeleri teslim alırsınız?
Tesisin düzenlediği imha tutanağını, fotoğraf ve video kaydını ve Sürdürülebilir Dönüşüm Raporu’nu teslim alırsınız. Bu rapor her süreçte teslim edilir ve sonucu anlatır. Tutanakta işlem tarihi, atık kodu ve tanımı, miktar (kg), irsaliye numarası ve fiziksel imha beyanı yer alır. Resmî tespit yapıldıysa noter tutanağı ya da bilirkişi raporu da dosyaya girer.
Takdir komisyonu, vergi değerlemesi için ürünü tespit eden ve emsal bedeli belirleyen kuruldur. Vergi tarafında takdir komisyonu başvurusunu ve vergi dairesi adımlarını biz yürütürüz. Bu dosya, stoktan düştüğünüz malın kayıtlardaki dayanağıdır. Vergi sonucunu mali müşavirinizle hesaplarsınız. Zayi mal ile değeri düşen mal ayrımını ayrı bir yazıda anlattık.
Belge ve düzenleyen kurum ayrımı için imha tutanağı rehberine bakabilirsiniz.
Satılmayan giysi imha mı edilir, geri dönüştürülür mü?
Satılmayan giyside imha ve geri dönüşüm aynı sürecin iki aşamasıdır; uygulanabilecek işlem malzemeye ve stoğa uygulanan hukuki koşullara bağlıdır. Tesis ürünü önce parçalar; logo ve tasarım tanınmaz olur. Sonra malzeme elyaf içeriğine göre geri dönüşüme gider. Geri dönüşemeyen kısmın uygun olan bölümü enerji geri kazanımına gidebilir. Amaç markalı ürünün piyasaya geri dönmesini önlemektir.
AB’de faaliyet gösteren büyük ekonomik işletmeciler için Ek VII kapsamındaki satılmayan giysi ve ayakkabının imha yasağı 19 Temmuz 2026’da başladı. (AB) 2024/1781 sayılı Tüzüğün 25. maddesi orta büyüklükteki işletmelere 19 Temmuz 2030’dan itibaren uygulanır. Mikro ve küçük işletmeler kapsam dışıdır. Geri dönüşüme gönderme de Tüzüğün imha tanımına girebilir. Önce hukuki kapsamı ve fikrî mülkiyet ihlali gibi olası istisnaları değerlendirin. Ayrıntılar AB imha yasağı yazımızda yer alıyor.
Scrap markalı ürün imhasında ne yapar?
Scrap tesis değildir; markalı ürün imhası sürecinin danışmanıdır. Ürün listenizi alır ve teklifi hazırlarız. Uygun lisanslı tesisi belirler, resmî başvuruları ve tespit randevularını yürütürüz. İmha günü ekibimiz tesistedir. Tesisin düzenlediği tutanağı, fotoğraf ve video kaydını size teslim ederiz. Böylece markalı ürün imhası dosyanızda kapanmış bir iş olarak kalır.
Listeniz hazırsa talep formunu doldurun.
Sık sorulan sorular
Markalı ürün imhası nedir?
Markalı ürün imhası ve geri dönüşümü, ürünün piyasaya dönmesini önlemeyi amaçlar. Lisanslı tesis ürünü işler, Scrap işleme eşlik eder ve kayıtları müşteriye teslim eder.
Markalı ürün imhasını yerinde kim izler?
Scrap ekibi izler. Tesiste mührü açar, indirmeyi ve işlemi izler, fotoğraf ve videoyla kaydeder. Siz süreci Online Takip Sistemi’nden izlersiniz.
Sahte ürünü kendim imha ettirebilir miyim?
Elkonulan sahte ürünün imhasını savcı talep edebilir ve kararı yetkili hâkim veya mahkeme verir. Mahkemenin imha kararından sonra Scrap süreci yürütür, lisanslı tesis işlemi yapar.
Defolu ürünü çöpe atmak neden riskli?
Çöpe giden ürün toplanıp yeniden paketlenerek satılabilir. Müşteri ürünü sizin markanızla tanır ve sorun çıkınca markanızı sorumlu tutar. Ayrıca imhayı belgeleyemezseniz stoktan düştüğünüz malı vergi dairesine açıklamanız zorlaşabilir.
Markalı ürün imhasında hangi belgeleri alırım?
Tesisin imha tutanağını, fotoğraf ve video kaydını ve Sürdürülebilir Dönüşüm Raporu'nu teslim alırsınız. Belgeler Online Takip Sistemi'nde de arşivlenir.
Satılmayan ürün imha mı edilir, geri dönüştürülür mü?
İşlem ürünün malzemesine, stok durumuna ve geçerli hukuki koşullara bağlıdır. AB’de yasak kapsamına girebilecek stok için önce tüzüğün kapsamını ve istisnalarını değerlendirin. Geri dönüşüme gönderme de tüzükteki imha tanımına girebilir.
Kaynaklar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Resmî Gazete, 10 Ocak 2017, sayı 29944), madde 149 ve 163
- (AB) 2024/1781 sayılı Ekotasarım Tüzüğü, madde 25
- Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğ (Resmî Gazete, 20 Mart 2015, sayı 29301), madde 2 ve 5
Yazı, yayımlandığı tarihteki mevzuatı esas alır ve genel bilgilendirme amacı taşır. Sahtecilik olaylarında marka vekilinizden, vergi sonuçlarında mali müşavirinizden görüş alın.
İmha Sürecinizi Planlayalım
Vergi avantajı takvimi ve imha süreciniz hakkında ücretsiz danışmanlık alın.
